Nieuws van blog 'Zakelijke zaken' van Molema.org https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idb=3 2026-04-21T01:52:11+01:00 text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=127 <p><img alt="" src="http://molema.org:80///images///blogs/ICT/amazon-echo.jpg" style="float:right; height:292px; width:200px" />Vandaag was mijn eerste moment dat ik 'voor de klas' mocht. In de les over Operating Systems wordt gewerkt met Linux en de <a href="https://www.raspberrypi.org/">Raspberry Pi</a>. Al gauw was mijn enthousiasme voor Linux en de RaspberryPi bekend, en was ik aanwezig in de klas om mee te kijken hoe dat gaat met tweedejaars studenten. In de laatste les was het mijn beurt om de jeugd wat te enthousiasmeren met de inzet van de RaspberryPi door een demo te geven van AlexaPi. Dit mooie stukje software ontsluit de Amazon Echo AI (Artificial Intelligence) genaamd <a href="https://developer.amazon.com/alexa">Alexa</a> via een microfoon en luidspreker op de Raspberry Pi: jij geeft een mondelinge opdracht en Alexa geeft antwoord.</p> <p>Niet alleen is het erg leuk om Alexa gekke antwoorden te horen uitspreken, maar het is ook een open platform waar je zelf je skills op kunt ontwikkelen. De insteek was dan ook om de studenten enthousiast te maken om via een (Minor-) project iets te bouwen met zo'n AI als ondersteuning.</p> <p>Dus moest er het één en ander voorbereid worden. Ik zal jullie de details besparen. Omdat ik al enkele keren de installatie had gedaan was ik al tegen diverse zaken aangelopen, en verliep een de installatie op de nieuwe Raspberry Pi vlotjes. Met dank aan de ex-collegae voor de aan mij geschonken Raspberry Pi 3b bij mijn afscheid. Samen met wat ondersteuning van een Powerpoint presentatie verliep de eerste les voorspoedig. De hardware werkte mee, de demo verliep zoals gepland en het door mij zo gehate Powerpoint bracht wat structuur in het verhaal. Met wat spontaan geplaatste grappen en vlotte babbel van Alexa was het een prima les. Wat alleen niet zo goed te zien was in de Alexa webgui, was het tonen van de opdrachten die Alexa had uitgevoerd.</p> <p>Direct aansluitend was de tweede klas aan de beurt. Voordat ik aan de beurt was ging ik eens op zoek bij de webgui waarom dat tonen van de opdrachten niet goed liep. Hier en daar wat oude zaken weggegooid, maar ik kon zo gauw niks vinden. Echter, toen de tweede demo moest beginnen begon de ellende. Blijkbaar had ik dus toch iets stukgemaakt. Tijd voor improvisatie dus. Eerst maar even de theorie voordat we over gingen tot reparatie. </p> <p>Bij nadere inspectie bleek dat AlexaPi haar OAuth refresh-token niet mocht inwisselen voor een Access-token. Kijk, daar heb ik nou toevallig verstand van. Simpelste oplossing is het installatie proces opnieuw doorlopen. Doordat alle software al geinstalleerd is, blijft dit beperkt tot het stellen van configuratie vragen. Dacht ik. Helaas dacht de RPI daar anders over: die ging vrolijk alle packages bijwerken naar de laatste versie (<span style="font-family:courier new,courier,monospace">apt-get install update</span> en <span style="font-family:courier new,courier,monospace">apt-get install upgrade</span>). Gelukkig was slechts het pakket '<span style="font-family:courier new,courier,monospace">git</span>' bijgewerkt en konden we na 3 minuten de beveiligingsconfiguratie afronden. Na het opnieuw doorlopen van de OAuth-consent bij Amazon was Alexa weer in de lucht. Met het starten van de service van AlexaPi weer met het lang verwachte 'hello' en kon de demo alsnog plaatsvinden. </p> <p>Overigens was nu ook het probleem van de commando's op de webgui opgelost: we zagen netjes op de webgui de opdrachten en antwoorden veranderen als we Alexa een opdracht gaven.</p> <p>Conclusie: niet aanzitten dus als het werkt. Maar kunnen improviseren en daarmee vertellen wat je doet is vast ook een handige didactische kwaliteit. Ga ik vast ontdekken bij de BDB (Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid ).</p> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=126 <p>Het grote avontuur van docentschap begon formeel op 1 augustus 2017 met de zomervakantie. Een luxe situatie dat je al salaris krijgt terwijl je vakantie hebt. Dat begint al goed. Na de vakantie was de eerste schooldag voor mij op maandag 28 augustus. De eerste week van het schooljaar begint met de aftrap voor de eerste jaars die daarna meteen op kamp gaan. Al snel kwam ik er achter dat het gebruikelijk is dat docenten even een kijkje komen nemen bij het eerste jaars kamp. Dus zat ik op dinsdag al meteen met de fiets op de boot naar Ameland om de middag grotendeels door te brengen op het strand. Samen met een grote groep studenten uiteraard. Niet alle nieuwe aanwas van grofweg 180 nieuwe studenten waren mee op het kamp, maar met 50 dames en heren was het gezellig genoeg in de laatste resten van de zomerzon.</p> <p>Eenmaal terug op school in de docentenkamer was ik op zoek naar zowel een fysieke plek om aan te werken als mijn plaats in 'the greater scheme of things' dat een HBO opleiding heet. Met de functie van Senior Docent ben je nog niet meteen fulltime aan het lesgeven. De eerste dagen bestonden vooral uit het leren kennen van de organisatie. Je kent dat wel: hoe werkt dat hier met flexplekken? Waar staat de printer en hoe kun je dan printen? Wat erg hielp was op de donderdag meelopen met de eerste jaars. De collega docent die een klas van 20 man door de school heen leidde vertelde niet alleen hoe het gebouw werkt, maar ook veel nuttige informatie over hoe de opleiding in elkaar steekt. </p> <p>Hoe groot het contrast is met hoe ik de opleiding 25 jaar geleden beleefde is lastig uit te leggen. Toen ik in 1989 als student binnenkwam was ik nieuwsgierig, en waren we gewoon bezig met vakken te volgen en studiepunten te scoren (42 per jaar). Inzicht in het grotere plan achter zo'n opleiding had ik niet, of het interresseerde me blijkbaar totaal niet. Als we maar wisten wanneer we waar moesten zijn, wat ons huiswerk of opdracht was en wanneer het tentamen was dan waren we blij. Af en toe moesten we wat bijsturen omdat we de eerste lichting waren van wat destijds de HIO (Hoger Informatica Onderwijs) heette. </p> <p>Nu ik aan de kant van de docent staat, zie je pas wat er bij komt kijken om te zorgen dat je een HBO diploma afgeeft dat niet de vervelende nasmaak kent van het <a href="https://www.volkskrant.nl/opinie/iedereen-schuldig-aan-hbo-debacle~a2448605/">InHolland-debacle</a>. Er zijn richtlijnen vanuit de <a href="https://www.nvao.net/">NVAO</a>, is er een stichting <a href="http://www.hbo-i.nl/">HBO-i</a>, werken we met competenties, wordt er gedegen onderzoek gedaan door studenten en zijn er minor-trajecten waardoor je ook hele andere dingen kan doen binnen je studie. Ook internationalisering is nog amper bijzonder, terwijl dat destijds bij ons nauwelijks voorkwam.</p> <p>Hoewel ik aangenomen ben als docent Business & ICT, en niet bij Software Engineering, is het werk dat ik momenteel doe een mix van alles. Ook de manier waarop het werk op mij afkomt is anders dan verwacht. Zo werd ik gevraagd had of ik tijd had om eerstejaars studenten te begeleiden bij hun practicum programmeren in Visual C#. Hoewel de programmeertaal voor mij nieuw is, kan het toch als doorgewinterde programmeur niet moeilijk zijn? Toch? Dus zei ik ja, en ging ik voor de zekerheid maar eens een lesje bijwonen van die nieuwe eerstejaars. Dat is nuttig op meerdere fronten: je ziet een collega zijn werk doen op zijn manier, je ervaart wat het is om met 60 studenten in een collegezaal te zitten en je steekt nog wat op over de precieze syntax van C#. Nu heb ik natuurlijk wel ervaring met C, C++ en object georienteerd programmeren dus het zit hem vooral in de kleinigheden: leer de IDE kennen van Microsoft Visual Studio (leercurve!), leer de 60 miljoen function calls van .Net-framework (onbegonnen werk) en ga het gewoon doen! </p> <p>Gelukkig was mijn "Hello World" minstens net zo snel klaar als de gemiddelde eerstejaars en kon ik met vertrouwen het practicum tegemoet zien. Dat practicum is elke vrijdagmiddag; bijna de héle middag. En het nivo van de programmeerinspanningen vloog alle kanten op. Enigzins ontredderd en verbaasd tegelijk worstelde ik me door de middag. Hier en daar helpend bij pure beginners, dan weer lovend bij keurig nette code van zowel beginners als gevorderden. Toch maar even gecheckt bij de collegae of ik het op de juiste manier had aangepakt en of wat ik zag "normaal" is. Nu verdiend "normaal" wel een kleine toelichting. </p> <p>Bij de start van dit schooljaar is er formeel een nieuwe opleiding gestart : HBO ICT. Dat is een mengeling van het pure Software Engineering en Business Information Management. Voortaan krijgen de eerstejaars een mix van deze vakken met in het einde van het schooljaar wat mogelijkheden om al te specialiseren in één van beide richtingen. De hoofdfase wordt verder weer gescheiden opgepakt, maar aan dat concept wordt nog gewerkt. Wat dus "normaal" is, is voor ons docenten ook wat nieuw. Het curriculum is anders dus ook welke lessen op welke manier gegeven moet worden kan anders zijn dan vorig jaar. Maar conclusie voor mij was: ga zo door.</p> <p>Ondertussen heb ik ook een aantal stagiaires en minor-studenten onder mijn hoede. Dat gaat op korte termijn concreet worden. Andere taken bestaan uit het coordineren van de flexopleiding ("Vraagfinanciering", zie website van <a href="https://duo.nl/zakelijk/hoger-onderwijs/bekostiging-en-subsidies/experiment-vraagfinanciering.jsp">DUO</a>) voor het deel Software Engineering, het maken van een lesprogramma van 5 EC's voor het vak Compliance voor 4e jaars studenten Business Information Management (BIM) en het meedraaien in de lessen van Operating Systems. En dat laatste is wel erg leuk aangezien daar UNIX onderwezen wordt. Dus we zitten daar met een zaal vol tweede jaars studenten die met Ubuntu of andere vorm van Linux (vaak Debian based) op hun desktop werken. Meestal gebeurt dat met virtualisatie (Virtual Box of Parallels), maar er zijn enkele dappere studenten die het als dual-boot hebben geinstalleerd. En we mogen ons dus helemaal uitleven in <a href="http://tldp.org/HOWTO/Bash-Prog-Intro-HOWTO.html">Bash-scripting</a>, maken <a href="http://tldp.org/LDP/lkmpg/2.6/html/">kernel-modules</a> en gaan met de <a href="https://www.raspberrypi.org/">Raspberry Pi</a> aan de slag met de <a href="https://www.raspberrypi.org/documentation/usage/gpio/">GPIO</a>. Wat wil je nog meer?</p> <h3>Back 2 school</h3> <p>Ondertussen heb ik ook mijn eerste dag 'terug in de schoolbanken' beleefd. De NHL helpt nieuwe docenten op weg door je uit te nodigen voor een quickstart. Daar wordt je een aantal weken ondersteund bij het docent worden. Daarna word ik geacht mijn BDB te halen: de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheden die een jaar duurt. Daarna nog een master halen omdat minimaal 70% van de docenten een masteropleiding moet hebben.</p> <p>Naast wat introductie werkvormen met het thema 'leer elkaar kennen' was er ook een introductie in DBE: Design Based Thinking. Dat is een onderwijsvisie die door de NHL en Stenden Hogeschool is ontwikkeld omdat de fusie tussen deze twee HBO-instellingen eist dat de onderling nogal verschillende onderwijsvisies ook moeten samensmelten. En dat heeft geresulteerd in DBE. Met een workshop waar jojo's een grote rol speelden werden we door middel van een infographic en een begeleider hier mee in aanraking gebracht. Helaas had ik deze workshop al op de start van het NHL/Stenden-schooljaar gevolgd, maar ik heb natuurlijk braaf meegedaan. Wie weet wat je nog leert doordat je de workshop met andere collegae doet.</p> <p>Kort en goed heb ik nog niet concreet voor de klas les staan geven. Als mijn lesmateriaal voor de Compliance lessen af zijn (en wat dat precies beketent is voor mij nog een vraag) mag ik half november daadwerkelijk aan de slag. Nog even geduld dus. </p> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=124 <p>Door te melden op LinkedIn dat ik docent ga worden krijg je een leuk beeld van het gebruik van social media. Door een link naar deze blog te maken kun je op Google Analytics ook nog eens mooi zien of mensen je artikeltje lezen en hoe lang ze blijven hangen. Eén van de reacties van een mede oud-student was dat het inmiddels 28 jaar geleden is dat we aan de opleiding begonnen. Tijd voor jeugdsentiment dus. Hier wat ontwikkelingen en anekdotes uit mijn wereld van computing power en software ontwikkeling. </p> <h2>Portable Power met de Casio PB200</h2> <p><a href="/images///blogs/ICT/pb-200.jpg"><img alt="" src="/images///blogs/ICT/pb-200.jpg" style="float:left; height:86px; width:200px" /></a>Mijn eerste echte programmeerbare computer was een veredelde rekenmachine van Casio met 2.3Kb geheugen en een HD61913A01 processor. Je had één regel display met 12 posities en kon ongeveer 1568 "stappen" programmeren in een basic achtige taal. Er waren grappige spelletjes op te maken maar de machine was vooral bedoeld om complexe berekeningen te kunnen doen. Toch leerde ik hier mijn eerste FOR-lus en dergelijke. </p> <p>Je kon zelfs het apparaat aansluiten op een casettedeck om je programma's veilig te stellen. Dat moest via een apart aan te schaffen dockingstation die we natuurlijk ook meteen kochten. Het ding kwam in een keurige nepleren hoesje waardoor hij ook mooi mee naar school kon. Bijvoorbeeld om je natuurkunde formules in op te slaan en door te rekenen. Reuze handig!</p> <h2>De Z80 processor</h2> <p><a href="/images///blogs/ICT/dsc_0081.jpg"><img alt="" src="/images///blogs/ICT/dsc_0081.jpg" style="float:right; height:113px; width:201px" /></a>Mijn ICT carriere begon thuis en op school met de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Z80">Z80 processor.</a> Deze was onder andere te vinden in de Schneider en MSX computers. Onze eerste MSX computer deed thuis zijn intrede op de kerst toen ik (volgens mij) 15 jaar was. We gingen natuurlijk meteen aan de slag met basic programmeren en games spelen. Met de oude vertrouwde cassette recorder kon je je werk veiligstellen en weer ophalen. Niks geen floppies of USB Sticks. Gewoon geduld hebben om na 5 minuten wachten verder te kunnen met je werk. </p> <p>Al snel schakelden mijn programmeur vriend en ik over op machine taal (<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Mnemonic">mnemonics</a>) die we dan door een compiler haalden en zo geregeld onze computer lieten vastlopen. Deze taal hadden we op school geleerd op de vrijdag middag van onze wiskunde leraar. Op een computer die meer leek op een toetsenbord met ingebouwde tape-deck genaamd <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Amstrad_CPC">Schneider Amstrad CPC</a>. Deze Amstrad had dezelfde Z80 processor en dus dezelfde instructie set.</p> <p>We maakten de gekste dingen in machine taal en kochten zelfs het MSX ROM BIOS handboek zodat we echt álles wisten van onze computer. Vrienden met échte durf hanteerden zelfs de soldeerbout. Wij maakten een 'MSX Monitor' waarmee we in de achtergrond konden meekijken in het geheugen en zo spelletjes probeerden te hacken. Dan ontdekten we met de 'Memory compare' functie van onze monitor waar de levens opgeslagen waren om die vervolgens op 99 te zetten. Wel in <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Binary-coded_decimal">BCD</a> notatie he! </p> <p>We deden zelfs mee met een heuse programmeerwedstrijd die begon in de bibliotheek van Leeuwarden en eindigde in het MECC in maastricht. Ik deed mee met mijn 'Character Editor' en mijn broer met een zelf gemaakt platform game met prima graphics (nooit mijn sterke kant geweest overigens). Ik mocht zowaar door naar de finale in Maastricht waar het nerd-gehalte spectaculair was. Daar konden we duidelijk niet tegen op, en ik ging samen met mijn vriend naar huis met slechts een pak printerpapier (kettingpapier zonder zebra regels). </p> <p>Wel liepen we op dat evenement tegen mensen aan die wel brood zagen in onze MSX Monitor die dus in machinetaal was geschreven. Waarom dat uiteindelijk nooit iets is geworden is mij inmiddels volledig ontschoten.</p> <h2>De eerste IBM PC</h2> <p><a href="/images///blogs/ICT/VendexHS.jpg"><img alt="" src="/images///blogs/ICT/VendexHS.jpg" style="float:right; height:215px; width:200px" /></a>Tegen de tijd dat het VWO-diploma in zicht kwam werd het tijd voor een betere computer. We schrijven inmiddels 1987. Via mijn oom die bij V&D werkte kochten we voordelig een <a href="http://www.100megspopup.com/redawa/AMM/AMM21817.html">Vendex Headstart</a> met twee <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Floppy_disk">5,25" floppy</a> drives, een <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Intel_8088">8088 processor</a> en een handvol geheugen (ik vermoed 512KB). Het opstarten ging van floppy. Dus je had wel een kip-ei probleem als je floppy met het Operating Systeem (DOS 4 waarschijnlijk) kapot ging. Ook daar gingen we meteen aan de slag met programmeren en gamen. Wel gingen we terug van een kleuren computer naar een monochrome uitvoer. In die tijd betekende dat vaak groenbeeld monitoren die lekker veel licht gaven en de neiging hadden om in te branden (het effect dat zelfs als het scherm leeg was je nog letters leek te zien).</p> <p><img alt="" src="http://molema.org:80///images///blogs/ICT/I8088.jpg" style="float:left; height:68px; width:200px" />Deze machine draaide op een chip waar de snelheid nog in MHz werd aangeduid, en dan vaak nog in cijfers van 1 getal voor de komma: 4,77Mhz. Antiek dus. Als je lef had wipte je deze chip er uit en zette je er een V20 in die sneller was. Destijds zaten die chips nog niet in een ZIF-socket en moest je dus echt met een speciale tang of schroevendraaier die dingen er uit wippen en zien dat je de kostbare nieuwe chip er in één keer recht inschoof anders waren je pootjes krom.</p> <h2>Het vervolg: de x86 serie</h2> <p>Na de 8088 kwamen in rap tempo de opvolgers. De eerste 8086 kwam in huis, later gevolgd door de 80286 die ik van een docent van de HIO overnam. Zowaar 2MB geheugen en 3,5" floppy. Verder kwam er een "paperwhite" scherm bij in plaats van een groenbeeld monitor. Eenmaal uitgestudeerd was het tijd voor de opvolger: de eerste <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Intel_80386">80386</a> met kleurenscherm van Vobis Computers uit Leeuwarden. Dat kostte destijds een bruto maandsalaris (maar dan dus netto!) en was een rib uit je lijf. Soms kon je via een "PC Privé" projecten dergelijke bedragen bruto/netto afbetalen met je salaris. We stapten daarmee over naar de mogelijkheid om 32bits applicaties te bouwen en uit te voeren. Met meer geheugen werd het helemaal een feest. Maar let wel: 16MB geheugen kostte destijds in 1993 nog wel fl. 1600,- (dat is grofweg één maandsalaris netto destijds). En we praten nog steed over klokfrequenties van rond de 40MHz! En er zat waarschijnlijk zelfs een echte harde schijf in, waarvan de omvang nog in MB's werd uitgedrukt. </p> <h2>De Pentium bug</h2> <p> Na de 80386 kwam de 80486 op het bureau en werd op het werk (IKM Engineering in Gouda) de eerste Pentium (80586) aangeschaft. En daar bleek een <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Pentium_FDIV_bug">fout</a> in te zitten. Dat betekende daadwerkelijk dat je de CPU uit de computer moest vissen, opsturen, formulier en vullen en wachten op de nieuwe. Uniek. We schrijven inmiddels 1994. En nog steeds zitten we met de CPU snelheden onder de 500Mhz, is 8MB geheugen al erg veel en netwerken we nog vooral met Novell, IPX en bestond er nauwelijks internet.</p> <h2>Software bouwen en klanten</h2> <p>Totdat ik aan het werk ging waren de programmeer opdrachten vooral academisch van aard en zat je thuis wat te hobby-en met een project waar waarschijnlijk nooit iemand anders dan jij zelf gebruik van zou maken. Eenmaal aan het werk was dat wel anders. Met een stevige dosis voorbereiding van de HIO gingen we het veld van informatie analyse te lijft. Op de opleiding hadden we daar diverse vakken voor:</p> <ul> <li>Informatie Analyse (volgens <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/NIAM">NIAM</a>) en Systeem Ontwerp</li> <li>Einde jaars projecten waar je moest samenwerken</li> <li>Programma Ontwerp</li> <li>Informatiesystemen en database ontwerp</li> <li>Ondersteunende vakken en communicatieve vaardigheden</li> </ul> <p>Met de einde jaars projecten waren we bijv. 6 tot 12 weken aan het werk met één grote opdracht in een team van 4-6 mensen. De projecten waren:</p> <ul> <li>eerste jaar: bouw de kieswet na. Je krijgt van ons het aantal stemmen per kiesdistrict en jij moet de indeling van de 2e kamer bepalen</li> <li>tweede jaar: bouw een melkfabriek met lopende banden, liften en opslag die op 2 platformen (IBM + Atari) kon draaien. Je krijgt van ons een bestelling en moet aantonen dat die foutloos uitgeleverd wordt</li> <li>derde jaar: bouw een cruise control die realtime reageert op invloeden van buitenaf. Je kunt bij de docent de specificaties ophalen</li> <li>vierde jaar: bouw een NIAM applicatie met database, natuurlijke taal invoer en grafische weergave. Elk team krijgt één deelproduct dat uiteindelijk moet samenwerken als één applicatie</li> </ul> <p>Je ziet hier in de opbouw twee zaken. Ten eerste de mate van specificaties van de opdracht. De kieswet is maar voor één uitleg vatbaar, al is dat niet eenvoudig. Het bouwen van het NIAM landschap was zo ruim opgezet dat eigenlijk alleen duidelijk was dat de combinatie van producten één geheel moest vormen. Ten tweede de opzet van de teams. Eerst waren we allemaal programmeur en vochten we intern om de beste oplossing. Bij het laatste project werd er een roulerende projectleider aangewezen die wekelijks om de tafel ging met de docenten die als opdrachtgever en begeleider fungeerde. Verder moesten we interfaces en deadlines afstemmen met de andere teams. </p> <p>Leuk detail is dat één van de studiegenoten uiteindelijk daadwerkelijk gewerkt heeft aan het opzetten van de software van een melkfabriek.</p> <p>Op mijn stage bij AT&T in Hilversum en mijn afstudeerdproject bij de CHNN (Christelijke Hogeschool Noord-Nederland, tegenwoordig Stenden) werd al duidelijk dat de echte wereld niet veel gestructureerder werkten dan wij als studenten bij deze grote opdrachten. Zo bouwden ik met een andere stagair voor AT&T verder op een planningstool. Samen met onze stage opdrachtgever werkten we aan het grafische module om bijv. blokkades te kunnen opgeven in verband met overwerk. Trots presenteerden wij onze prestaties aan het team dat deze gegevens moest gaan invoeren. We stuitten echter op behoorlijke weerstand: het team was helemaal niet van plan om dergelijke informatie af te staan omdat ze helemaal niet van plan waren om structureel over te werken. </p> <p>Bij mijn afstudeeropdracht maakte ik een zeer eenvoudige applicatie om de voortgang van afstudeerders en stagiaires van de afdeling "Gedrag & Maatschappij" op de CHNN te kunnen bijhouden. Ook dat ging zeer moeizaam. Men was meer bezig met het vak Drama dan digitalisering: boven op de computer monitor stond de ouderwetse typemachine waarop het stage verslag werd getypt. </p> <p>Kortom: het verzamelen van goede requirements en een indruk van "wie is de eindgebruiker" was in de echte wereld een behoorlijke kluif. </p> <h2>Unix, NeXT en Mini</h2> <p>Iets wat destijds redelijk academisch van aard leek was de Unix wereld. Van Linux hadden we nog nooit gehoord trouwens. Maar op de HIO opleiding maakten we gebruik van het NeXT systeem en een <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Prime_Computer">Prime </a>computer. Eigenlijk hadden we geen idee wat die Prime nu eigenlijk was. Blijkbaar was het een 'mini'. Je moest er op inloggen met een terminal emulator en dan konden we werken met Oracle (SQL en Forms). En heel belangrijk: je kon daar e-mailen. Dus wij stuurden e-mails naar Majordomo mailing list (Usenet) om te kijken welke headers er waren in bepaalde nieuwsgroepen. Want er waren nog nauwelijks (normale) mensen die e-mail konden ontvangen. </p> <p>Daarnaast kregen we les in Unix: shell programming, sed, awk, grep en i-nodes. Ook toen was ik al onder de indruk van dat systeem, vooral omdat ik op mijn stage opdracht daar ook mee mocht werken. Daar hadden ze al grote schermen (21") met een grafische omgeving binnen de Sun Sparc machines. En er werd nog afgerekend in CPU-cycles..... Maar op school hadden wij NeXT. Slechts weinig mensen weten dat toen Steve Jobs stopte bij Apple hij een nieuwe computersysteem ging verkopen genaamd <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/NeXT_Computer">NeXT</a>.  Voor ons op het bureau stond een pizzadoos met een zwart-wit beeldscherm er op met muis en toetsenbord. Met de programmeertaal "Objective C" maakten we de eerste echte grafische applicaties en konden we een netwerk benutten om berichten tussen applicaties uit te wisselen. Saillant detail is dat de NeXT de allereerste wereldwijde computer was die als <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Web_server">webserver</a> fungeerde op het World Wide Weg dat destijds in ontwikkeling was. </p> <p>Het mooie van deze programmeertaal Objective C is dat alles een object is, en je dus eigenlijk niet meer na hoeft te denken hoe je met pointers en zo omgaat. Zelfs een Integer was een object. Ideaal. Een van de studiegenoten heeft later veel werk verzet voor de metro's van Rotterdam die van dit computerplatform gebruik maakten. </p> <p>Tegenwoordig ben ik groot Linux fan en zijn de prive computers thuis op één na allemaal Debian based GNU/Linux:</p> <ul> <li>server met Ubuntu (Unity) 16.04 LTS</li> <li>Laptop met Ubuntu Mate 16.04 LTS </li> <li>Desktop met Lubuntu 16.04 LTS</li> <li>RaspberryPi 1B (2x) met Debian Jessie</li> <li>RaspberryPi 2B met OpenElec</li> <li>RaspberryPi 3b met Debian Jessie</li> </ul> <p>En wat doen die dingen zoal:</p> <ul> <li>GIT-repository voor al mijn websites</li> <li>MySQL & Apache server</li> <li>LDAP Server (voor authenticatie/autorisatie van Apache en OAuth integratie met GoogleContacts)</li> <li>MPD-server</li> <li>Kodi</li> <li>werkstations voor huiswerk en website development</li> <li>Virtual Box voor virtuele machines (Windows & Debian speeltuinen)</li> <li>NAS (Samba) & Backup (o.a. richting StackStorage van IPTrans) via cron & rsync</li> </ul> <p>Om te zorgen dat ik op mijn zakelijke Windows machine ook gebruik kan maken van een Bash-shell moet ik op Windows 7 nog uitwijken naar <a href="https://www.cygwin.com/">Cygwin</a>. En ja, je kunt daar zelfs een light-weight grafische desktop krijgen. Wat ik dan weer optimaal jeugdsentiment vind is dat ik de NeXT window manager kan gebruiken die ik dus 25 jaar geleden op de opleiding op mijn scherm had staan. Niet omdat het nodig is (je hebt immers al Windows als grafische omgeving), maar gewoon omdat het kan. </p> <p>Maar het goede nieuws is dat je op Windows 10 inmiddels netjes een Bash-shell aan kan zetten. Daarmee kunnen we eindelijk ook in de zakelijke omgeving met grep, awk, sed en dergelijke aan de slag om grote files te processen. </p> <p>Side note: inmiddels hebben we op Ubuntu ook toegestaan dat we Microsoft Powershell kunnen doen. Of ik daar nu gelukkig van moet worden weet ik nog niet, maar ik heb het wel eens geinstalleerd om te kijken hoe dat werkt. En ook MS SQL Server draait inmiddels netjes op Ubuntu zonder Wine en andere vervuilende lagen. De cross-over tussen Microsoft en Linux lijkt dus de eerste serieuze stappen gezet te hebben. </p> <h2>Conclusies</h2> <p>Ik kreeg op mijn 15e jaar de eerste computer op mijn bureau. Nu ruim 30 jaar later hebben we machines in onze broekzak zitten met 4x zoveel cores, 500x meer geheugen, 500x snellere processoren en bijna oneindig meer opslag (ik heb er 32GB in zitten). Mijn laptop en thuiscomputer zijn nog erger: van 2MHz naar 3,2GHz: 1500x sneller met 6x zoveel cores. Van 640Kb naar 8GB. Mijn grafische kaart heeft meer geheugen en rekenkracht dan mijn eerste computer.</p> <p>En dat tegen een kostprijs die maar een fractie is. Waren we in 1990 nog 1200 gulden kwijt voor 16MB geheugen, tegenwoordig koop je voor € 100 nu 16GB geheugen. Dat is van fl75,- per MB naar €0,012 per MB. De omvang van de apparaten is ook vele malen kleiner. Verder zijn we bijna altijd met de hele wereld verbonden en hebben we inmiddels verbindingen naar huis van 1GBPS naar het internet en de baas zijn infrastructuur. Terwijl we vroeger met 56k6 modem inbelden op een telefoonlijn en dus vervolgens de halve avond niet telefonisch bereikbaar waren. Dat zijn technologisch gezien wel de grootste verschillen. </p> <p>Op het gebied van software ontwikkeling zien we de 4e generatie talen opdoemen waarmee je meer grafisch kan modelleren. Ondertussen zien we steeds meer embedded software zoals Android op je TV en Linux op een reclamezuil of je HDD recorder. </p> <p>Ik vind het allemaal prachtig die nieuwe dingen, maar ben ook blij dat ik bij de basis ben begonnen. Ik weet tenminste wat een Bitwise-And operatie is, hoe je I/O-redirection doet en bouw mijn eigen PC (dat laatste wordt wel steeds lastiger om de juiste onderdelen bij elkaar te krijgen). Verder ken ik de principes van parameteroverdracht van functies, ken ik het verschil tussen een compiler en een interpreter (zoals Java) en kan ik soms zaken eenvoudig oplossen met reguliere expressies. Een natuurlijke nieuwsgierigheid hebben er voor gezorgd dat ik een website kan bouwen met Apache, PHP, MySQL en Javascript, snap hoe OAuth en SAML werken en hoe HTTP werkt. </p> <p>Gek genoeg ga ik dus nu aan het werk als docent Business & ICT waar de component techniek waarschijnlijk een stuk lager is dan in mijn dagelijkse werk en hobby. Ik ben benieuwd....</p> <p> </p> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=122 <h2>Er was eens een open dag</h2> <p><a href="http://molema.org:80///images///blogs/ICT/NHL HIO 01.jpg" target="_blank"><img alt="" src="http://molema.org:80///images///blogs/ICT/NHL HIO 01.jpg" style="float:right; max-width:400px; min-width:200px" /></a>Begin februari 2017 was er open dag op de <a href="https://www.nhl.nl/">Noordelijke Hogeschool Leeuwarden</a> (NHL). Leuk voor aanstormend talent uit ons gezin om alvast eens rond te kijken wat er te koop is in onderwijsland wanneer je klaar bent met je VWO (in 2019). Dus aangemeld voor ICT en Chemische Technologie. Met enig jeugdsentiment gingen we op weg naar Leeuwarden. Kijken hoe het was op 'mijn oude opleiding'. Het oude gebouw waar ik destijds de HIO opleiding deed was inmiddels gesloopt. Na een verwarrende reis over de nieuwe toegangswegen voor en om Leeuwarden waren we keurig op tijd aan het Rengerspark waar de NHL tegenwoordig het gros van de opleidingen huisvest. </p> <p>Benieuwd hoe het er 25 jaar later aan toe ging stapten we vol verwachting het gebouw binnen. Een mooi gebouw dat voor mij nog lekker nieuw aanvoelt en bruist van de mensen die net als wij op zoek naar kennis over kennis! Na keurig opgevangen te zijn vonden we onze weg naar dat deel van het gebouw waar ICT zich duidelijk manifesteerde. Na een robotische spin ontweken te hebben (dat moet wel een leuk project zijn geweest om dat te maken als student) gingen we voorzichtig op zoek naar docenten en studenten die ons eens wat konden vertellen over de opleiding ICT. </p> <p>Al gauw raakten we in gesprek met een voor mij onbekende docent. Stiekem hoopte ik natuurlijk wat oud-bekenden tegen te komen. Na nog wat met een student te hebben staan praten die ons mooie eerste jaars programmeer opdrachten liet zien (waaronder een race spel natuurlijk), liepen we zowaar tegen een oud-bekende aan. Geen docent van mij destijds, maar van TIC (Technische Informatica en Computerkunde). Na een leuk weerzien en uitwisseling van 'de stand van zaken' rondom elkaars carrière was het tijd voor de voorlichtingsronde in één van de aangrenzende lokalen. Twee enthousiaste docenten waaronder de oud-bekende gaven een uur lang een enthousiast verhaal over de twee opleidingen rondom ICT: Software Engineering (mijn stek destijds) en Business & ICT. </p> <p>Natuurlijk kon ik niet laten om te vragen of er weer ruimte was om eens een gastcollege te houden. Na wat contact gegevens achtergelaten te hebben voor het afstemmen van dat gastcollege gingen we gauw door naar de volgende voorlichting van Chemische Technologie. Na deze (iets minder inspirerende) voorlichting hingen we nog wat rond bij het hoekje met Toegepaste Wiskunde studenten en aten een hapje. Omdat de voorlichting voor Toegepaste Wiskunde te lang wachten was gingen we toch nog eens rondkijken bij de ICT-vloer. En jawel, daar zaten ze dan: een oud docent en de voormalig systeembeheerder van de HIO. Het was een gezellig weerzien dat uiteindelijk ook over de toekomst van de ICT opleidingen ging: zorgen dat alle disciplines van het ICT werkveld in het eerste jaar op de NHL aangeboden konden worden in het eerste jaar.</p> <p>En van het één kwam het ander: als ze gingen werven voor nieuwe docenten, zou ik dan ook willen solliciteren? Een hele verrassing maar stiekem wél iets wat ik al lang op mijn verlanglijstje heb staan. Niet gedacht dat een baan in het HBO daadwerkelijk in het verschiet zou liggen zei ik enigszins verbaasd dus 'Ja'. En zowaar zaten er 3 weken later 3 vacatures in mijn mailbox. Na de inhoud te hebben bekeken, het salaris te evalueren en de HBO CAO te hebben uitgespit vormde zich het idee om daadwerkelijk te gaan solliciteren.</p> <h2>Gastcollege of proefles?</h2> <p>Ondertussen was de planning voor het gastcollege al in volle gang, en waren we uitgekomen ergens in mei 2017. Best wel een eindje weg, maar het was druk. Eenmaal thuisgekomen van de open dag was mijn brein al in overdrive geschoten om het onderwerp en invulling van het gastcollege vorm te geven. Het onderwerp zou vallen binnen het security domein en gaan over het voordeel van token-based inloggen versus wachtwoorden en natuurlijk over het <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Diffie-Hellman-sleuteluitwisselingsprotocol">Diffie-Hellman protocol</a>. Dat protocol behandelde ik ook in mijn eendaagse Identity & Access Management trainingen bij Enexis. Er zitten mooie verhalen achter met hoofdrolspelers als de Enigma machine en de vader van de computer <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing">Alain Thüring</a>, en natuurlijk <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Bletchley_Park">Bletchley Park</a> (deze zoekterm <strong>móet </strong>je echt een keer in Google Search opzoeken!) waar alle knappe koppen op het gebied van cryptografie in Engeland tijdens en na de tweede wereld oorlog werkten. Maar goed, ik wijk af van de verhaallijn.</p> <p>Om dit <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Diffie%E2%80%93Hellman_key_exchange#Description">protocol</a> uit te leggen is er een leuke werkvorm beschreven waar Alice (partij A) en Bob (partij B) via een open kanaal proberen een sleutel af te spreken die ze vervolgens kunnen gebruiken om de communicatie vervolgens mee te versleutelen. Het betreft een onbreekbare box, hangsloten met sleutels en een nieuwsgierige postbode. Leuk om de jeugd eens fysiek mee aan het werk te zetten. Dus nagedacht over</p> <ul> <li>wat wil ik ze leren?</li> <li>welke werkvorm past daar bij?</li> <li>wie is mijn publiek?</li> <li>wat heb ik daar voor nodig?</li> <li>hoe deel ik mijn tijd in?</li> <li>.... et cetera</li> </ul> <p>Nodeloos te zeggen dat de open dag thuis nog lang doorging voordat ik rust in mijn kop en een (Open Office) document vol met door elkaar staande ideeën die grofweg in het bovenstaande lijstje pasten. </p> <p>Ondertussen was ik druk bezig om een motivatie te schrijven waarom ik dan zo nodig mijn leuke baan bij CGI/Enexis wilde verlaten voor het onderwijs, en te zorgen dat ik een overtuigende CV kon meesturen vol eigen lof over mijn opleidingskwaliteiten. Toen die eenmaal via de oneindige wegen van het internet naar mijn potentiële nieuwe werkgever onderweg was, begon het wachten. Het eerste dat de NHL echter van zich liet horen was niet van de sollicitatie commissie maar over het gastcollege. Op 4 april was er 'ineens' ruimte in de agenda voor mijn gastcollege. Wel wat kort dag, maar wellicht paste het in mijn agenda? Welja, de zakelijke agenda had wel een gaatje en mijn lesprogramma was op een haar na klaar. Wel wat plotseling zeg! Zou het gastcollege ineens een proefles zijn? Wie weet.....</p> <p>Ik moest nog wel last minute op zoek naar een 2e hangslot (hint aan degene die de case van Diffie-Hellman doos willen kraken) en hier en daar wat gaten boren. En niet te vergeten: 3 milky ways (nee, dat is geen hint naar mijn 2e hobby betreffende populaire wetenschap rondom kosmologie en sterrenkunde en zo) als beloning voor de 3 studenten die de klos zouden zijn in mijn rollenspel. Het gastcollege verliep zoals behoren en wonder boven wonder waren we binnen de tijd klaar. En een compliment aan de student die het protocol wist te ontrafelen! Erg knap. In de zaal overigens twee oud bekenden die met argusogen naar mijn presentatie keken. Het was niet moeilijk om te raden dat deze vermoedelijk na afloop verslag zouden uitbrengen. </p> <p><a href="/images///blogs/ICT/NHL HIO 03b.jpg" target="_blank"><img alt="" src="/images///blogs/ICT/NHL HIO 03b.jpg" style="float:right; max-width:200px" /></a>En toen was er de uitnodiging voor een sollicitatie gesprek. Dat was even geleden dat ik zo'n gesprek had gevoerd..... in de detachering zijn we wel gewend dat je jezelf moet verkopen, maar omdat ik alweer zes jaar bij Enexis zit worden dergelijke skills toch wel wat roestig. Maar met de stropdas om (ook lang geleden) ging ik dapper voor de derde keer in 2 maanden op stap naar de NHL. Amper een uur later stond ik met het zweet in de handen weer buiten, en dat was niet vanwege het mooie weer. Nu werd het pas écht spannend.</p> <p>Oh ja. Voor dat sollicitatie gesprek moest ik mijn HBO diploma meenemen. Dat was nog even spannend, want waar laat je zoiets? Na het diploma gevonden te hebben, keek ik toch met enige trots naar mijn cijferlijst die ik hier dan ook als afbeelding bijsluit (klik om te vergroten). Ik was blijkbaar een echte nerd. </p> <h2>De overstap</h2> <p>Met de belofte dat ik eind april uitsluitsel zou krijgen werd ik met een uitrij kaart in de zak weer naar huis gestuurd. Meteen het thuisfront bellen natuurlijk om een update te geven met in wezen weinig nieuws. Ja, er zat een student bij. Dat was wel bijzonder, maar hé dat zijn de mensen die straks aan mij blootgesteld gaan worden. Dus wel slim om die er ook bij te betrekken. </p> <p>En inderdaad kwam eind april het telefoontje dat ze mij wel wilden hebben. Dat was wel even een schok. Ik de beste kandidaat? Moi? De techneut die vaak te lang aan het woord is? Hartstikke mooi, maar zo'n overstap die nu realiteit werd is een 'dream come true', maar ook een enorme impact op hoe je dagelijks leven en financiën er uit gaan zien. Tijd voor een serie gesprekken, telefoontjes en mailtjes over arbeidsvoorwaarden en een lastig gesprek met de huidige werkgever.</p> <p>En nu, eind juni begint zich een beeld te vormen hoe het leven van een HBO docent "Business & ICT"er mogelijk uit gaat zien. Vroeger vonden wij hard-core programmeurs van de HIO (ik kende 11 programmeertalen toen ik van school kwam) die studenten van "Bedrijfskundige Informatica" eigenlijk geen echte informatici: ze programmeerden nauwelijks! En wat anders deed je dan informatie analyse, ontwerpen en programmeren? Dat laatste bestond vaak uit een uurtje op je toetsenbord rammen, vervolgens uren en nachten gefrustreerd naar een groen beeld monitor staren naar de output van je debugger om vervolgens éindelijk het licht te zien. Dat moment van euforie leidt nog steeds tot het uit je stoel springen, met je vuist een gat in de lucht slaan, 'YES!' roepen, een dansje doen (à la de <a href="https://www.youtube.com/watch?v=b6pomaq30Gg">Moonwalk</a> @1:35)  en je vervolgens opnieuw in het volgende probleem storten. Kortom: de euforie van de overwinning op je eigen programmeer blunders duurt vaak 2 minuten in volle intensiteit en als je lef hebt, durf je er de volgende dag over op te scheppen dat je er zo lang over hebt gedaan om een zelf gecreëerd probleem op te lossen. Maar hé, je hebt weer iets gecreëerd.</p> <p>Maar goed, het programmeerwerk is vervallen tot hobby en 'poging tot bijblijven'. Zie mijn websites voor onze lokale <a href="http://www.heterfdeel.nl">kerk </a>(serieuze werk) en mijn altijd-in-hobby-fase verkerende persoonlijke <a href="http://www.molema.org">website</a> (al ben ik best trots op de recente livegang van de nieuwe stamboom). </p> <h2>Wat ga je doen?</h2> <p>Dat is de vraag die ik nu veel krijg van mensen die dit nieuwe gehoord hebben. Eerlijk gezegd weet ik nog niet hoe mijn eerste werkdag er uit ziet en wanneer ze mij los durven te laten op de studenten. Wel duidelijk is dat ik in ieder geval een lesbevoegdheid moet halen. Daarvoor ga ik zelf weer één jaar lang één dag in de week naar school. In het jaar daarna ga ik aan de slag met het behalen van een Master diploma. Dat zal een ICT-gerelateerde master zijn, al lijkt een master in mondharmonica spelen mij ook wel tof. </p> <p>Verder zal ik "belast worden met coördinerende taken" en mag ik mijn kunsten vertonen aan de deelnemers van de deeltijd opleiding. Concreter dan dit wordt het nog niet. Eind Augustus 2017 ga ik het allemaal beleven en zal ik (met waarschijnlijk een enorme grijns) het gebouw van de NHL voor de 4e keer betreden met een oneindige nieuwsgierigheid en ambitie. Het <em>ultieme doel</em>: help studenten aan een diploma. Wel op de <a href="http://www.volkskrant.nl/binnenland/-bijna-kwart-van-alle-studenten-inholland-kreeg-onterecht-diploma~a1881485/">nette</a> manier natuurlijk. Coachen, faciliteren, kennis overdragen, uitdagen, fouten laten maken en ondertussen zelf nog volop leren! Het lijkt me geweldig.</p> <p> </p> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=120 <h2>Strenghtsfinder</h2> <p>Vandaag heb ik de 177 vragen ingevuld die bij het boek 'Ontdek je sterke punten'. Een spervuur van twee stellingen waar je binnen 20 seconden uit moet kiezen. Daarna volgt een rapport. Herkenbaar gelukkig. Het feit dat ik dit post bevestigt de laatste skill uit de lijst. Leest u mee?</p> <h2>Strategic</h2> <p>The Strategic theme enables you to sort through the clutter and find the best route. It is not a skill that can be taught. It is a distinct way of thinking, a special perspective on the world at large. This perspective allows you to see patterns where others simply see complexity. Mindful of these patterns, you play out alternative scenarios, always asking, “What if this happened? Okay, well what if this happened?” This recurring question helps you see around the next corner. There you can evaluate accurately the potential obstacles. Guided by where you see each path leading, you start to make selections. You discard the paths that lead nowhere. You discard the paths that lead straight into resistance. You discard the paths that lead into a fog of confusion. You cull and make selections until you arrive at the chosen path—your strategy. Armed with your strategy, you strike forward. This is your Strategic theme at work: “What if?” Select. Strike.</p> <h2>Learner</h2> <p>You love to learn. The subject matter that interests you most will be determined by your other themes and experiences, but whatever the subject, you will always be drawn to the process of learning. The process, more than the content or the result, is especially exciting for you. You are energized by the steady and deliberate journey from ignorance to competence. The thrill of the first few facts, the early efforts to recite or practice what you have learned, the growing confidence of a skill mastered—this is the process that entices you. Your excitement leads you to engage in adult learning experiences—yoga or piano lessons or graduate classes. It enables you to thrive in dynamic work environments where you are asked to take on short project assignments and are expected to learn a lot about the new subject matter in a short period of time and then move on to the next one. This Learner theme does not necessarily mean that you seek to become the subject matter expert, or that you are striving for the respect that accompanies a professional or academic credential. The outcome of the learning is less significant than the “getting there.”</p> <h2>Ideation</h2> <p>You are fascinated by ideas. What is an idea? An idea is a concept, the best explanation of the most events. You are delighted when you discover beneath the complex surface an elegantly simple concept to explain why things are the way they are. An idea is a connection. Yours is the kind of mind that is always looking for connections, and so you are intrigued when seemingly disparate phenomena can be linked by an obscure connection. An idea is a new perspective on familiar challenges. You revel in taking the world we all know and turning it around so we can view it from a strange but strangely enlightening angle. You love all these ideas because they are profound, because they are novel, because they are clarifying, because they are contrary, because they are bizarre. For all these reasons you derive a jolt of energy whenever a new idea occurs to you. Others may label you creative or original or conceptual or even smart. Perhaps you are all of these. Who can be sure? What you are sure of is that ideas are thrilling. And on most days this is enough.</p> <h2>Achiever</h2> <p>Your Achiever theme helps explain your drive. Achiever describes a constant need for achievement. You feel as if every day starts at zero. By the end of the day you must achieve something tangible in order to feel good about yourself. And by “every day” you mean every single day—workdays, weekends, vacations. No matter how much you may feel you deserve a day of rest, if the day passes without some form of achievement, no matter how small, you will feel dissatisfied. You have an internal fire burning inside you. It pushes you to do more, to achieve more. After each accomplishment is reached, the fire dwindles for a moment, but very soon it rekindles itself, forcing you toward the next accomplishment. Your relentless need for achievement might not be logical. It might not even be focused. But it will always be with you. As an Achiever you must learn to live with this whisper of discontent. It does have its benefits. It brings you the energy you need to work long hours without burning out. It is the jolt you can always count on to get you started on new tasks, new challenges. It is the power supply that causes you to set the pace and define the levels of productivity for your work group. It is the theme that keeps you moving.</p> <h2>Communication</h2> <p>You like to explain, to describe, to host, to speak in public, and to write. This is your Communication theme at work. Ideas are a dry beginning. Events are static. You feel a need to bring them to life, to energize them, to make them exciting and vivid. And so you turn events into stories and practice telling them. You take the dry idea and enliven it with images and examples and metaphors. You believe that most people have a very short attention span. They are bombarded by information, but very little of it survives. You want your information—whether an idea, an event, a product’s features and benefits, a discovery, or a lesson—to survive. You want to divert their attention toward you and then capture it, lock it in. This is what drives your hunt for the perfect phrase. This is what draws you toward dramatic words and powerful word combinations. This is why people like to listen to you. Your word pictures pique their interest, sharpen their world, and inspire them to act.</p> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=116 <p>Ik zie de laatste dagen ineens reclame spotjes van 'de Nederlandse netbeheerder'. Daarmee stralen de netbeheerders uit hoe betrouwbaar het gas / elektriciteitsnetwerk is en dat we op ze kunnen rekenen. Naar mijn mening een terechte stelling die we eigenlijk voor lief nemen: dergelijke utitlies (gas/licht/water/tv/internet) zijn als 'water uit de kraan'. We ervaren ze alleen als dissatisfier: als ze niet werken dan merken we even hoe afhankelijk we er van zijn en gaan we klagen. Complimenten geven doen we nauwelijks. Dus bij deze grijp ik de gelegenheid aan: "hulde aan alle mannen en vrouwen die dagelijks (én 's-nachts) zorgen dat we zwaar mogen leunen op deze faciliteiten".</p> <p>Toch is het een interessante ontwikkeling in het licht van de komende energie transitie. Ontwikkelingen als energie <a href="https://www.cginederland.nl/video/het-energiesysteem-van-de-toekomst">eilanden</a> waarbij we vermoedelijk minder op centrale faciliteiten als netbeheerders denken te opereren. Vandaag nog laat Liander weten een <a href="https://www.liander.nl/buurtbatterij">buurtbatterij</a> te plaatsen om decentrale opwekking te ondersteunen. Ook Enexis is bezig met diverse lokale initiatieven via <a href="https://buurkracht.nl/">Buurkracht</a> & <a href="http://www.jouwenergiemoment.nl/">Jouw Energiemoment</a>. </p> <p>Verder is er de uitdaging van het elektrisch rijden en het 'opladen bij thuiskomst': hoe zorgen we als autominnend Nederland samen met de netbeheerder dat als we om 17 uur thuiskomen en de auto aan de lader hangen, we het hele elektriciteitsnetwerk plat gooien? We voelen ons af en toe heel zelfstandig: Internetten doen we straks via 5G, elektriciteit opwekken doen we met onze eigen zonnepanelen en een vette Tesla batterij in de muur, verwarmen via de zonnecollectoren en aardwarmte. Resteert het water uit de kraan. Dus hé, waar hebben we eigenlijk al die andere kabels in de vloer nog voor nodig?! </p> <p>Echter, we verschuiven onze afhankelijkheid naar andere resources: zon, wind, warmte, laadpalen en draadloze communicatie. Verder klinkt een energie eiland als een zelfstandige eenheid prachtig, maar er zijn meer skills voor nodig dan alleen een paar zonnepanelen op je dak leggen en zorgen dat je aangehaakt bent bij een lokaal trading mechanisme om je investering terug te verdienen. Ook het salderen (verdienen aan teruglevering) is niet oneindig: Minister Kamp wil in 2020 de zaken versoberen of <a href="https://www.zelfenergieproduceren.nl/nieuws/salderen-blijft-tot-2020/">afschaffen</a>. Dit lijkt nadelig voor de persoonlijk portomonnee, maar kan wel voor een versnelling van de energietransitie zorgen. </p> <p>Maar wie gaat al die onzichtbare technologie in de grond aanleggen, onderhouden en innoveren? Gaan we dat zelf doen? Gaan we daar installatiebedrijven voor opschakelen? En lokaal verhandelen van energie is nog nergens mogelijk. Dus ook de energie transitie kan zo weer zorgen voor nieuwe banen en ander werk. </p> <p>Sorteren de netbeheerders met deze reclamespotjes alvast voor op een blijvende functie?</p> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=41 <p>Sinds kort rij ik een nieuwe auto: een Citroen C4 Grand Picasso. Het ding staat bol van de snufjes waaronder een hippe mediaplayer met touchscreen, USB, iPhone en Bluetooth integratie en natuurlijk een CD-speler. Genoeg bronnen dus om je muziek ten gehore te brengen. Het gave is dat deze mediaspeler ook 8GB opslag in de auto heeft: een media jukebox. Je kunt dus mooi vanaf je USB sticky zaken in de auto opslaan zodat je altijd je spullen bij je hebt. En het handige is dat de mediaspeler per bron (USB, jukebox, radio) een aantal instellingen onthoudt zoals het volume en de plaats waar hij de vorige keer opgehouden is. Nu geldt dat laatste natuurlijk niet voor de radio & Bluetooth maar het is wel ontzettend handig als je teruggaat naar de jukebox dat ie verder gaat waar hij gebleven is.</p> <p>Nu had ik een aantal bestanden in MP3 formaat die de auto niet wilde afspelen. Ik zocht me suf en probeerde van alles op mijn (o zo fijne) Ubuntu 14.04 server:</p> <ul> <li>eerst omzetten naar .wav en dan opnieuw coderen naar .mp3</li> <li>on-the-fly omzetten via LAME encoder</li> <li>VBR versus CBR</li> <li>Mono vs stereo</li> <li>Markering als 'Original' aan en uitzetten</li> <li>LAME encoder rechtstreeks of via AVConv </li> </ul> <p>Na dus een keer of 4 een hele set bestanden opnieuw omgezet en elke keer naar mijn auto gelopen te zijn vond ik de oplossing: er zijn meerdere formaten <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/MP3">MP3</a>:</p> <ul> <li>MPEG 1 Layer III (of Layer 3)</li> <li>MPEG 2 Layer III(of Layer 3)</li> </ul> <p>Het blijkt dus dat mijn auto de eerste niet snapt. Dit is een MP3-variant die slechts beperkte sample-rates toestaat. Normaliter is dat 44.1kHz. Niet te verwarren met de bitrate die iets zegt over de kwaliteit als je je CD-bestand bijvoorbeeld hebt omgezet naar MP3. Uiteindelijk heb ik het met onderstaande bash-script werkend gekregen. Eenvoudig te starten vanaf de terminal met als parameters een reeks MP3-bestanden. De resultaten komen in een aparte subfolder, wel zo handig.</p> <pre> #!/bin/bash for f in "$@"; do folder=`dirname "$f"` mkdir -p ${folder}/mp3-stereo filename=${folder}/mp3-stereo/"${f%%.*}" echo Processing file $f == $filename # -acoded = set the codec to libmp3lame # -ab = set constant bitrate 256k # -ac = set 2 channels joint stereo # -ar 44100 = set the sample rate to 44.1kHz avconv -i "$f" -acodec libmp3lame -ab 160k -ac 2 -ar 44100 "$filename.mp3" done </pre> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=37 <p>Binnenkort gaan er twee van mijn kinderen naar het middelbaar onderwijs. Tijd voor een smart phone dus, want zonder smartphone kun je je niet redden op de middelbare school. Niet zozeer om het feit dat je anders 'sociaal' niet mee doet (wat dat ook moge betekenen in het 'social media tijdperk') maar omdat ze er hun rooster, cijfers en huiswerk op te zien krijgen. En dan heb je aan mij als ICT-nerd een handige vader in huis die dat allemaal wel even regelt, maar ik wil ook dat ze het begrijpen. Want 'het internet' is niet alleen de browser die op je telefoon staat. Dus als een van de kids zegt 'dan ga je even naar het internet' dan móet ik het even gaan uitleggen hoe het nu echt zit. Maar niet alle kinderen hebben zin om een lesje bits-and-bytes te ontvangen als ze 'even naar het internet willen'. Dus hoe leg je dat met een leuke analogie uit?</p> <p>Het zal u niet verbazen dat het communiceren tussen computers (smartphones, smart-TV's, mediacenters, routers, kabelmodems etc etc) niet veel verschilt van hoe wij mensen dat doen. Een leuke vraag is altijd: hoe deden we dat 50 jaar geleden zonder computers. Een aantal leuke voorbeelden:</p> <ul> <li>een brief schrijven</li> <li>face-to-face een gesprek voeren</li> <li>elkaar bellen</li> <li>communiceren met signalen op afstand</li> </ul> <p>Hoewel ik zou moeten nakijken of er toen al <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Fax">faxen</a> waren, gaat het om het idee van een afbeelding versturen over grote afstand. Het eerste voorbeeld is bewust gekozen omdat het meteen de aspecten die ik wil uitleggen duidelijk naar voren brengt. </p> <h2>Een brief schrijven</h2> <p>Tsja, een brief schrijven. Weet u nog hoe dat moet? Wat hebt u er op het eerste gezicht voor nodig? En welke handelingen worden er uitgevoerd die leuk zijn om te vermelden als je de analogie met computers gaat leggen?</p> <ul> <li>een vel papier</li> <li>een pen of potlood</li> <li>een envelop</li> </ul> <p>Gezeten achter je bureau begin je te schrijven. De mooiste uitdrukkingen en snedige opmerkingen landen op het papier en nadat het verhaal af is vouw je de brief op zodat hij in de envelop past. Je stopt hem in de envelop, en maakt hem dicht. De volgende stap is een belangrijke : je schrijft het adres er op. Die bestaat grofweg uit een naam en een bestemming. Want op een adres kan een heel gezin wonen, en je wilt alleen die persoon bereiken aan wie de brief gericht is. Vervolgens moet je nog een postzegel plakken en de brief kan 'op de bus'. Dat proces bestaat uit het zoeken naar een brievenbus in de buurt of op een postkantoor waar je de brief in kan achterlaten.</p> <p>Daarna gaat het proces van het verzenden van de brief van start. De brief wordt uit de brievenbus gehaald en meegenomen naar het postsorteer centrum. Daar weet men op basis van de postcode naar welk deel van de Nederland de brief bezorgd moet worden. Ook wordt hier de geldigheid van de postzegel gecontroleerd. De brief krijgt de bestemming van een tussenstation elders in het land en daar krijgt de postbode uiteindelijk de brief in handen. Die stapt op zijn fiets en zorgt dat de brief uiteindelijk bij het juiste adres wordt afgeleverd. Of de juiste persoon uiteindelijk de brief leest kan de postbode niet weten. Die levert af aan de voordeur en daar houdt het voor hem op.</p> <p>Het afleveren van de brief kan op verschillende manieren. Hij kan door de brievenbus in de deur meteen veilig op de mat landen, in een postbus op het postkantoor of in een brievenbus aan de oprit van uw huis. Laten we er van uitgaan dat ie in de brievenbus aan de oprit van uw huis wordt bezorgd. U loopt dus 's-ochtends in uw ochtendjas naar die brievenbus, en gebruikt de sleutel om de brievenbus open te maken en de post er uit te halen. Eenmaal binnen sorteert u de post: reclame, ongeadresseerde post en per ontvanger (vrouw, dochter, kind, au-pair, etc). De post voor uzelf maakt u open op basis van prioriteit: wellicht laat uw de bank afschriften links liggen en opent u een brief uit Amerika van uw pen vriendin als eerste. </p> <p>Nou, nou denkt u wellicht. Dat wist ik allemaal al. Maar door het zo in deze blog op te schrijven kan ik er straks makkelijker aan refereren. Resumerend nog even wat je nodig hebt om via een brief een boodschap over te brengen:</p> <ul> <li>papier</li> <li>pen</li> <li>de inhoud ('wat voor informatie je wilt overbrengen')</li> <li>de juiste taal waarin u de inhoud overbrengt</li> <li>u moet kunnen schrijven</li> <li>de ontvanger moet kunnen lezen</li> <li>envelop</li> <li>postzegel</li> <li>vervoermiddel naar de brievenbus om de brief af te leveren</li> <li>postbezorgbedrijf (het bedrijf en de mensen)</li> <li>postsorteer centra (de gebouwen)</li> <li>infrastructuur tussen de postsorteer centra</li> <li>postbode</li> <li>brievenbus aan uw huis</li> <li>een weg naar uw brievenbus</li> <li>wellicht een ochtendjas....</li> </ul> <p>Al met al toch iets meer dan u op het eerste gezicht zou denken. Dan gaan we eens kijken naar een face-to-face gesprek: twee personen die elkaar kunnen zien en aanraken in dezelfde ruimte. </p> <h2>Het face-to-face gesprek</h2> <p>Voor het voeren van een face-to-face gesprek is ook op het eerste gezicht niet zoveel nodig. Het is immers niet meer dan gezellig met elkaar een praatje maken. Echter, als we ook hier weer de zaken onder de loep nemen volgt er een redelijke lijst. Immers, als ik praat moet de ander het wel kunnen horen. Er is dus iets meer voor nodig dan alleen kunnen zien. Als de een achter een geluidsdichte glaswand staat dan is het 'elkaar zien' wel op orde, maar is er geen geluid. Uitgaande van het feit dat de meeste mensen niet kunnen liplezen, zal er nauwelijks sprake zijn van een echt gesprek. Zelfs als we elkaar kunnen horen kan er nog het nodige mis gaan. Spreken we wel dezelfde taal. Spreekt de een niet Engels en de ander Nederlands? En zelfs als we dezelfde officiele taal spreken, dan kan er een probleem zijn met de 'versie': regionale verschillen of verschillen ontstaan door de tijd. Wie kan er nog de taal van middeleeuws Nederlands lezen, schrijven en spreken?</p> <p>Een beetje flauw, maar niet onbelangrijke randvoorwaarde is wel dat de ontvangende partij wel in de luisterstand moet staan. Immers, als de ander zit te lezen (bijvoorbeeld)  dan kunnen we elkaar wel zien, we spreken dezelfde taal en er zijn geen fysieke obstakels qua geluid, maar de ander wil gewoon niet luisteren. Er is dus het aspect van aandacht: de andere partij moet met mij wíllen communiceren. Resumerend:</p> <ul> <li>je moet elkaar kunnen zien</li> <li>geen fysieke beperkingen voor het overbrengen van geluid</li> <li>dezelfde taal & idioom</li> <li>luisteraar moet aandacht hebben voor degene die praat</li> </ul> <h2>Een telefoongesprek voeren</h2> <p>Ondertussen bent u redelijk bedreven in het uitpluizen van de randvoorwaarden voor communicatie tussen mensen, dus voor het voeren van een telefoongesprek kunnen we er snel doorheen. Er zijn leuke aspecten te vinden die zich laten gebruiken later voor de analogie met hoe computers communiceren. We gaan even uit van de situatie in de jaren 60 of 70 toen er alleen nog fysieke telefoonlijnen waren. Om te zien hoe de telefooncentrale werkt kun je overigens terecht bij het museum <a href="http://www.techniekmuseumheim.nl/">HEIM</a> in Hengelo. Die hebben een telefooncentrale uit de jaren 60 staan én mensen die zo'n ding ooit bediend hebben en je kunnen laten zien hoe dat werkt. Leuk!</p> <p>Om een telefoongesprek te kunnen voeren liggen er weer een aantal zaken voor de hand. Je moet in ieder geval beiden een telefoon hebben en je moet elkaars nummer weten. Vervolgens moet de ander (net als bij een face-to-face gesprek) wel beschikbaar zijn om mee te praten: men moet thuis zijn en de telefoon horen rinkelen (ja zo ging dat vroeger). Dus als je op zolder stond te stofzuigen liep je de kans dat je de telefoon in de woonkamer niet kon horen. Het was zelfs zo erg dat als je klaar was met stofzuigen je helemaal niet wist dat je een gesprek had gemist! Degene die belt hoort ondertussen een regelmatig terugkerend signaal om hem te informeren dat de verbinding tot stand is gebracht maar dat er nog niet gesproken kan worden. </p> <p>Als je ging bellen hoorde je de kiestoon, kies je het nummer van de ander en vervolgens ging de telefooncentrale de verbinding opzetten. Dat kon allemaal omdat de telefoon een compleet eigen stroomvoorziening had. Heel handig voor als de stroom uitgevallen was: je kon dan nog wel bellen! Als het gesprek eenmaal tot stand was gekomen onstaan veel gelijkenissen met het face-to-face gesprek: je moet dezelfde taal kunnen spreken en er moeten niet teveel hinderende geluiden zijn. Als je doorgaat met stofzuigen of de radio staat op 10 terwijl je belt is het gesprek niet echt verstaanbaar.</p> <p>Opvallend bij het telefoongesprek is dat er al gebruik wordt gemaakt van foutcodes en signalen dat het gesprek beeindigd is. Je hoorde bijvoorbeeld een ander signaal als de ander al bezet was ('in gesprek') of je een fout nummer had gekozen. Het einde van een gesprek was ook luid en duidelijk: je hoorde dan nog een ander toon signaal. Is er bij face-to-face gesprekken nog wel eens onduidelijkheid of het gesprek nu ten einde is, bij een telefoongesprek kun je eenzijdig het gesprek beeindigen door de verbinding te verbreken.</p> <p>Een belangrijk aspect van de telefonie destijds was dat je een aansluiting ook betekende dat je een abbonement had bij destijds de PTT: die zorgde er voor dat je kon bellen en dat er twee maandelijks een rekening op de mat viel. Maar ze zorgden ook voor de kabel die van de wijkkast naar jouw huis liep, en dat je een telefoon kreeg (met <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Kiesschijf">draaischijf</a>). </p> <p>Resumerend:</p> <ul> <li>een telefoon</li> <li>het telefoonnummer van de ander en begrip hoe je nummers gebruikt</li> <li>een telefoon aansluiting in je huis</li> <li>infrastructuur naar de telefooncentrale</li> <li>een abbonement bij de PTT</li> <li>de ander moet thuis zijn op het adres waar je belt</li> <li>de ander moet de telefoon kunnen horen</li> <li>dezelfde taal spreken</li> <li>geen hinderende geluiden</li> <li>signalering dat de verbinding tot stand is gekomen</li> <li>er wordt gebruik gemaakt van signalen voor fouten en einde gesprek</li> </ul> <h2>Communiceren met signalen op afstand</h2> <p>Lang voordat er telefoons waren had men al uitgedokterd hoe je informatie snel over grote afstanden kon overbrengen. De bekendste zijn natuurlijk de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Rooksignaal">rooksignalen</a> van de indianen. Later kwamen er msignaalposten met vlaggen of stokken die in een bepaalde positie gezet konden worden. Leuk detail is dat er bij die signaalposten al virussen bekend waren: men kon de taal die gesproken werd misbruiken om geheime informatie te vervuilen. Nog later werd de bekend morsecode uitgevonden die we vooral kennen als radiosignalen. Maar op zee werden ze ook veel gebruikt met lampen: een lantaarn met lamellen die snel open en dicht gedaan konden worden zodat je makkelijk een aan en uit situatie gemaakt kon worden.</p> <p>Wat is er nodig om op deze manier met elkaar te communiceren? Je moet van tevoren in ieder geval afspraken maken over wat een bepaald signaal betekent. Tenzij je kunt liplezen met een verrekijker, is de gewone (bijv. nederlandse) taal vrijwel onbruikbaar. Dus moet je de taal coderen en zorgen dat iedereen dezelfde codes gebruikt. Een ander erg belangrijk aspect is dat je weet wanneer de 'uitzending' begint. Stel dat je een kort bericht als 'NIET AANVALLEN' wilt versturen en de ontvangende partij zit niet op te letten. Dan mist hij bijvoorbeeld het begin en denkt dat hij ET moet aanvallen (bij mensen boven de 30 bekend als <a href="http://www.imdb.com/title/tt0083866/">Extra Terrestrial</a> van de Stephen Spielberg film) of dat je dus moet 'AANVALLEN'. Zelfs als je afspreekt dat het begin van de uitzending altijd met 'ZZZZZ´ begint moet je nog zeker weten dat de ander het begin signaal ook heeft gezien. Toch? In het engels noemen ze dat vaak een handshake: men schud elkaar op afstand te hand om aan te geven dat je kunt beginnen met zenden. Ook kan het handig zijn om af te spreken wanneer het uitzenden gestopt is. </p> <p>Voor de rest lijkt het weer veel op het fysieke aspect van face-to-face communiceren: je moet elkaar kunnen zien. De signaalposten stonden vaak op hooggelegen punten, of waren zelf hoog. Op zee moet je zorgen dat je de lamp van de ander wel kan zien. Resumerend:</p> <ul> <li>een middel om signalen te verzenden (lamp of rokend vuurtje)</li> <li>je moet het signaal kunnen zien</li> <li>dezelfde codes gebruiken</li> <li>afspreken hoe je weet dat de uitzendig gestart en gestopt is</li> </ul> <h2>Communicatie: hoe en wat</h2> <p>Als je de eenvoudige voorbeelden uit de vorige hoofdstukken bekijkt, dan zie je een patroon ontstaan. Steeds zijn er terugkerende onderdelen al zijn ze misschien niet voor de hand liggend. Daarom proberen we nu alles samen te nemen en wat algemenere namen te geven.</p> <p>Allereerst heb je met communicatie dus minimaal één <strong>zender</strong> en één <strong>ontvanger</strong>. Bij de one-man-show in het theater zijn er veel ontvangers en één zender; bij een telefoongesprek is het normaliter één op één. Deze zender en ontvanger hebben iets nodig waarover de informatie verzonden kan worden. We noemen dat het 'medium'; dat komt uit het Latijns en betekent 'in het midden'. Een paar bekende zijn : </p> <ul> <li>lucht</li> <li>water</li> <li>koperkabel</li> <li>vacuum</li> </ul> <p><img alt="" src="http://molema.org:80///images///blogs/ICT/ICT-Communicatie-02.jpg" style="float:right; height:180px; width:350px" />Door de lucht is het mogelijk om geluid (spraak) te verplaatsen door de lucht te laten trillen. Zie dit als het gooien van een steen in een meertje: je krijgt trillingen in het water die zich cirkelvormig verplaatsen (zie afbeelding rechts); dat noemen we dan golven. Je kunt de lucht op dezelfde manier laten trillen en verplaatsen door je mond en tong te gebruiken. Daarom kun je ook geluid maken door alleen te blazen en hoor je de wind waaien: je oor herkent verplaatsing van lucht.</p> <p>In het water lukt het ook prima om geluid te verplaatsen, al zijn bijvoorbeeld walvissen daar beter in dan mensen. Door de koperkabel kunnen we bellen. In het vacuum kan licht zich verplaatsen. Nu we weten dat er iets nodig is om de informatie te verplaatsen van zender naar ontvanger (het medium) komen we automatisch op het punt van hoe je die informatie in dat medium stopt en een zetje geeft zodat het naar de ander toe gaat. Bij spraak is dat gemakkelijk na te gaan. De informatie ontstaat in ons brein en wordt omgezet door onze mond in geluid. Het maken van het geluid zorgt voor geluidsgolven die door de lucht reizen en zo anderen kunnen bereiken. Onze mond kan redelijk gericht geluid sturen, maar de geluidsgolven verplaatsen zich niet in een rechte lijn en zijn daardoor vaak ook hoorbaar voor anderen. </p> <p>Als het geluid het oor van een ander bereikt dan zorgt het oor er uiteindelijk voor dat ons brein van deze geluidsgolven weer iets maakt wat wij begrijpen. Kortom, om het medium te gebruiken heb je twee soorten apparaten nodig:</p> <ul> <li>een omvormer om mee te zenden</li> <li>een omvormen om mee te ontvangen</li> </ul> <p>Bij spraak is overduidelijk dat de mond en het oor twee totaal verschillende "apparaten" zijn. Er zit nog een klein aspect in de koppeling tussen medium en apparaat dat je bijna zou vergeten: ons brein vormt de gedachte, maar zorgt ook tegelijk voor het aansturen van de mond. Je hebt dus iets nodig dat het apparaat aanstuurt om de informatie (mijn uit te spreken gedachte) van gedachte om te zetten naar geluidsgolven. Je tong en mond kunnen dat eenvoudig niet zelfstandig: zonder brein zijn het hulpeloze spieren. Je kunt het brein dus als verwerkingseenheid zien. In het kader van deze analogie splitsen we het brein dus even in twee delen:</p> <ul> <li>het gedeelte dat woorden en gedachten vormt</li> <li>het gedeelte dat deze woorden en gedachten naar de mond stuurt om ze om te laten zetten tot geluidsgolven.</li> </ul> <p>Handig zo'n brein! </p> <p>Bij het bellen via een koperdraad is de parallel nu snel gemaakt. Je praat in de microfoon en je luistert via de luidspreker. Eigenlijk zitten er bij het telefoneren twee zenders achter elkaar en bij de ontvanger zitten er twee ontvangers achter elkaar. Een stukje electronica in de telefoon zorgt er voor dat de trillingen die de microfoon opvangt omgezet worden in electrische signalen. En daar herkennen we weer de verwerkingseenheid zoals het brein dat doet voor onze mond.</p> <p>Je zou het als volgt achter elkaar kunnen zetten:</p> <ul> <li>Gedachte >  Mond > Lucht > Microfoon > Koperdraad > Luidspreker > Lucht > Oor >  Begrepen gedachten</li> </ul> <p>En als we dat omzetten in de concepten dan krijgen we </p> <ul> <li>Informatie >  zendende omvormer > medium > ontvangende omvormer > medium > zendende omvormer > medium > ontvangende omvormer > informatie</li> </ul> <p>De aansturing zit er als een soort laag overheen om de omvormers aan te sturen zodat de ontvangen informatie klaar gemaakt wordt in het juiste vorm om deze in het volgende medium te stoppen. We hebben dus steeds een combinatie van</p> <ul> <li>omvormer (zenden/ontvangen)</li> <li>medium</li> <li>omvormer (zenden/ontvangen)</li> </ul> <p>Deze kun je in wezen oneindig aan elkaar knopen. En we zullen later zien het in de wereld van computers ook veel gebeurt. Wie kent niet het spelletje waarbij je in een kring een woord rondfluistert in de hoop dat je aan het einde hetzelfde woord er uit krijgt? Een prachtig voorbeeld van het aan elkaar schakelen van zender, medium en ontvanger.</p> <h2>Informatie verwerken</h2> <p>Zoals gezegd is de verwerkingseenheid het brien achter de omzetting van de binnengekomen informatie naar de volgende stap. Je kunt de verwerking weer in twee delen splitsen:</p> <ul> <li>verwerking van de binnen gekomen informatie uit het medium via de ontvangende omvormer</li> <li>het omvormen van informatie zodat deze in het medium gestopt kan worden</li> </ul> <p>In het voorbeeld van spraak gaat het steeds om geluidsgolven. Als je het eens goed bekijkt, dan is het eigenlijk een klein wonder dat de gedachten die we hebben zo mooi kunnen omvormen tot verstaanbare geluidsgolven. Maar als deze onze mond verlaten hebben en een microfoon bereiken, dan vind een compleet andere verwerking plaats. Met dank aan <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Thomas_Edison">Thomas Edison</a> en <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/David_E._Hughes">David Hughes</a> konden we spraak, muziek en alles wat geluid maakt omzetten in electrische signalen. Je kon deze signalen ineens versturen (telefonie) of vastleggen (grammofoon) of versterken (live optredens). </p> <p>Die electrische signalen en geluidsgolven volgen bepaalde regels, die we kunnen opschrijven, leren en gebruiken om zo het signaal te gebruiken en het terug om te zetten naar wat er oorspronkelijk was. Voor spraak lijkt dat wat overdreven maar we hebben vroeger allemaal moeten leren wat die rare klanken van onze vader en moeder toch betekenden. Onze oren zetten de geluidsgolven wel om in iets wat ons brein als "geluid", maar wat we daar mee moesten doen als pasgeborenen is een lang leerproces geweest. Op latere leeftijd ervaren we deze frustratie opnieuw als we verplicht een nieuwe taal als Frans, Duits en Engels leren op de middelbare school. </p> <p>Op deze manier kijkend naar de geluidsgolven of electrische signalen van de microfoon kun je het opbreken in meerdere onderdelen:</p> <ol> <li>de vorm van het signaal </li> <li>de informatie in het signaal</li> <li>de interpretatie van de informatie</li> </ol> <p><img alt="" src="http://molema.org:80///images///blogs/ICT/ICT-Communicatie-01.png" style="float:right; height:160px; line-height:20.7999992370605px; opacity:0.9; width:400px" />Als we terugkijken naar het blazen van de wind in je oor, dan is de vorm van het signaal de constante toevoer van lucht naar je oor. De informatie die daar in zit is bijvoorbeeld "een constante hoge toon". Ons brein geeft daar de betekenis "het waait in mijn oor" aan. Als iemand het woord "hallo!" roept in jouw richting dan krijg je een complexe geluidsgolf (zie afbeelding rechts)  binnen bij je oor, waar je brein vervolgens het woord "Hallo!" van maakt (als alles goed gaat). En daar op volgt weer de interpretatie "hij/zij groet mij". </p> <p>Bij het maken van een ketting is het niet altijd nodig dat een verwerkingseenheid de tweede en derde laag gebruikt. Immers, een microfoon en de electronica daar achter houdt zich niet echt bezig met de informatie in het signaal maar doet een directe omzetting. Bij het fluisterspelletje in de kring is deze omzetting wel steeds aan de orde: we moeten het woord begrijpen alvorens we het weer kunnen doorfluisteren.</p> <h2>Protocol</h2> <p>De afspraken die we maken over wat de vorm van het signaal betekent voor de ontvangende partij, en hoe het verzonden dient te worden kunnen we dus opschrijven. Laten we eens kijken hoe dat werkt. In de vorige afbeelding (die met die blauwe lijnen) kun je bekijken als afbeelding: je ziet een grijze achtergrond met blauwe verticale lijnen die gecentreerd zijn rondom een horizontale lijn. Eerst worden de lijnen steeds hoger, waarna ze een tijdje gemiddeld van lengte zijn en dan tot nul vervallen. Leuk, maar niet te vergelijken met Rembrandt's Nachtwacht zult u denken. Dus wat stelt dit nu wel voor? Het is een afbeelding van de electrische signalen die mijn microfoon van de computer heeft omgezet naar een lijnen patroon toen ik het woord 'Hallo' uitsprak (de mensen die vroeger een <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Oscilloscoop">oscilloscoop</a> gebruikten zullen dit herkennen).</p> <p>Mijn oren herkennen dit als het woord 'hallo' en mijn brein wist hoe het mijn mond moest aansturen om te zorgen dat het woord 'over mijn lippen' kwam. Ik heb dat dus moeten leren. De programmeur van het programma (Audacity) dat ik gebruikte heeft ook kennis van hoe de microfoon werkt en de electrische signalen daarvan afgebeeld kunnen worden als verticale lijnen. Als ik een spraakherkennings programma had gebruikt, dan was het waarschijnlijk ook gelukt om het woord 'hallo' op mijn beeldscherm te krijgen. De mensen die een versterker bouwen om de zangeres bij een live optreden beter hoorbaar te maken, weten welk electrisch signaal de microfoon produceert en hoe ze dat weer moeten omzetten is exact hetzelfde geluid maar dan harder (de lijnen in de grafiek worden dan hoger gemaakt).</p> <p>We zouden dus een encyclopedie kunnen maken met alle woorden in de Nederlandse taal,  afgebeeld zoals in de vorige afbeelding. Dan hebben we een beeldenverzameling van onze taal. Waarschijnlijk kun je je baby daar niet mee leren hoe de nederlandse taal werkt dus is het redelijk nutteloos. Maar het gaat er om dat je dus op verschillende manieren de taal kan vastleggen:</p> <ol> <li>geschreven in een woordenboek</li> <li>afbeeldingen van de electrische signalen als je ze opneemt</li> <li>videos van lipbewegingen van elk woord</li> <li>CD's vol met opnamen van alle nederlandse woorden</li> </ol> <p>Etcetera. Met de derde manier kun je bijvoorbeeld leren liplezen, met de vierde kun je een nieuwe taal leren spreken en met de tweede zou je een computer kunnen leren hoe je spraak herkent. Allemaal nuttig dus! Maar wat is de toegevoegde waarde van deze voorbeelden? We noemen de manier van hoe signalen omgezet en geinterpreteerd moeten worden tezamen wel het 'protocol'. Hier in kun je bijvoorbeeld beschreven:</p> <ul> <li>wat de vorm van het signaal is (licht, trillingen in water of lucht, electronisch etc)</li> <li>met welke vorm(en) start of stopt het signaal</li> <li>hoe je het signaal moet omvormen om de oorspronkelijke informatie te krijgen</li> <li>wat de informatie betekent</li> <li>hoe je fouten kunt herkennen</li> <li>hoe je fouten kunt herstellen</li> <li>etc</li> </ul> <p>Als het protocol voldoende duidelijk is kan iedereen er mee aan de slag. Daarom kunnen we met elkaar een face-to-face gesprek voeren, telefoneren, faxen, mailen etc etc. </p> <h2>Wat wel en niet werkt</h2> <p>Inmiddels zijn we zo gewend aan 'wat werkt' en 'wat niet', dat we bijna vergeten dat we eigenlijk het protocol naleven dat hoort bij de communicatie die we inzetten. Tijdens een face-to-face gesprek is het mogelijk om</p> <ul> <li>het volume aan te passen (schreeuwen of fluisteren)</li> <li>een foto te laten zien van de vakantie</li> <li>dingen aan te wijzen</li> </ul> <p><img alt="" src="http://molema.org:80///images///blogs/ICT/ICT-Communicatie-03.jpg" style="float:right; height:133px; line-height:20.7999992370605px; width:200px" /></p> <div> </div> <p>Terwijl als we telefoneren heeft wijzen en een foto tonen niet zoveel zin. Vroeger zat er namelijk geen camera in je bakkelieten telefoon met draaischijf. Die foto kun je echter wel weer versturen met een fax. Ook dat hebben we moeten leren: je moest namelijk vaak een ander nummer draaien om te kunnen faxen naar dezelfde persoon als je net aan de lijn had. En je had een ander apparaat nodig (omvormer met verwerkingseenheid). De fax gebruikt een andere omvormer: één die licht van de foto omzet naar electrische signalen en die via dezelfde koperkabel als je telefoon verstuurt. Je ziet hier al het verschijnsel dat je via hetzelfde medium dus best andere signalen kunt sturen, maar dat ze anders geinterpreteerd moeten worden. Vroeger kreeg je nog wel eens een fax 'aan de telefoon' omdat iemand het verkeerde nummer had gedraaid. Je hoorde dan wat de fax met die foto had gedaan: hij het de afbeelding omgezet in een serie piepjes en knerpende geluiden die voor jou als mens van vlees en bloed geen betekenis hebben. Maar als je die zelfde piepjes aan de fax voert krijg je de vakantie kiekjes van je vriendin te zien. </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> text/html 1970-01-01T00:00:00+01:00 https://www.molema.org:443/ Martin Molema (Webmaster) https://www.molema.org:443//blogs/index.php?idp=25 <h2>Business Information Management</h2> <p>Binnen het domein van Informatie & Communicatie Technologie (ICT) draait het niet alleen om hardware en software. Zo af en toe is het goed om weer eens na te denken waarom we al die software & hardware eigenlijk inzetten. Zowel zakelijk als prive willen we er vaak informatie mee verwerken. Toegegeven, er is veel ICT aanwezig in het entertainment segment. Laten we die buiten beschouwing dan is veel ICT er op gericht om informatie te verwerken. Met een tekstverwerker pakket maken we onze stukken, verzenden we ze via e-mail. Databases en cloud oplossingen zorgen ervoor dat we grote aantallen gegevens kunnen ordenen, onderzoeken en beschikbaar stellen aan anderen.</p> <p>Al sinds de inzet van de eerste computers hebben veel bedrijven zich afhankelijk opgesteld van de informatie die in de ICT systemen aanwezig was en verwerkt werd. Vroeger kon je nog een economisch voordeel behalen door ICT in te zetten. Tegenwoordig is het bijna ondenkbaar dat je bedrijf werkt zonder ICT. Maar de wereld is wel veranderd. Was je vroeger met een eenvoudige spreadsheet je tijd ver vooruit, en kon je je collegae of concurrenten aftroeven, tegenwoordig kom je er niet mee weg.</p> <p>In de ICT wereld vinden we lange termijn denken als je nadenkt over een horizon van twee jaar. Daarna zijn de voorspellingen van wat gaat komen zo vaag, dat je beter je geld naar de paardenrennen kunt brengen als je toch ergens je geld op in wilt zetten. Ik zeg niet dat je niet vooruit moet kijken, maar dat het lastig is om visie te ontwikkelen die gebaseerd is op hardware, software, infrastructuur en dergelijke.</p> <p>Wat is dan wel belangrijk voor een bedrijf op de middellange of lange termijn? Bedrijven zijn in grote mate afhankelijk van accurate en tijdige informatie die op de juiste manier beveiligd en beschikbaar is. Daarbij is het goed om na te denken over het <strong>hoe</strong> maar nog veel belangrijker om na te denken over het <strong>wat</strong>. Natuurlijk wil je nadenken hoe je bepaalde informatie naar eindgebruikers brengt zoals via een hippe app, een web interface of een gemaild PDF-bestand. Of denk je na hoe de buitendienst met een tablet, laptop, smartphone of handheld zijn werk kan doen. </p> <p>De open deur is natuurlijk dat het <strong>wat</strong> veel belangrijker is. En veel bedrijven zijn daar gelukkig ook al mee bezig: kijken naar de informatie in je bedrijf. Welke informatie zien we allemaal in ons bedrijf? En hoe past deze informatie in ons bedrijfsproces? Want hoewel de informatie van de personeelsvereniging ook informatie is, deze draagt hooguit toe een beter moreel dan een beter bedrijfsproces. En een beter bedrijfsproces is waar elk bedrijf naar op zoek is. En wat 'beter' is, is natuurlijk voor elk bedrijf(-proces) weer anders. </p> <p>Binnen Business Informatie Management ligt de focus om de hele informatie voorziening (afgekort IV) af te stemmen op de doelen van de bedrijfsprocessen. Daarbij gaat het niet alleen om de ICT gerelateerde IV. Wat zou er van de financiele positie van een bedrijf terecht komen als de papieren facturen niet tijdig door de postbezorgers bij de debiteuren terecht zouden komen? Er moet dus ook nagedacht worden over de IV zonder ICT: papieren formulieren, betalingstapes, handleidingen, beschrijvingen van rapportages etc.</p> <h2>Business as usual</h2> <p>Als we het speelveld binnen een bedrijf grofweg mogen splitsen in twee kampen, dan wordt vaak gesproken over 'de business'  en 'ICT'. Met de business doelen we op zij die onderdeel uitmaken van (primaire/secundaire) bedrijfsprocessen of deze ondersteunen. De ICT'ers zijn de vaklui die zich bezig houden met hardware, software en infrastructuur en de ondersteuning daarvan.</p> <p>Binnen de business zal men zich moeten focussen op het primaire bedrijfsproces en de informatie voorziening voor het bedrijfsproces. Hoewel er al sinds eeuwen gegevens rondgaan in bedrijven wordt echte informatie binnen bedrijven steeds belangrijker. De vraag is nu hoe ICT in dat plaatje past, maar nog belangrijker wie zich daar mee bezig moet houden. Er zijn de nodig methoden en technieken bedacht om ICT en bedrijfsprocessen goed op elkaar aan te sluiten (Business - IT Alignment). Maar bedrijven blijven worstelen met de plek waar dit uitgevoerd moet worden.</p> <p>Een populair vakgebied dat nog steeds aan omvang wint is het vak van functioneel beheer. Binnen Business Informatie Management (<em>BIM</em>) valt ook het vak van de functioneel beheerder. De functioneel beheerder opereert op het zogenaamde snijvlak van Business en ICT. De functioneel beheerder heeft als voornaamste uitdaging zijn meerwaarde te bewijzen bij de business: waarom zou de business niet rechtstreeks de programmeur aan kunnen sturen? Zeker met de eenvoud waarmee je tegenwoordig in de cloud een business oplossing afneemt die er wel in 2 dagen staat, moet je uitkijken dat je als functioneel beheerder niet meteen aan de kant staat.</p> <p>Maar BIM is meer! Ook op tactisch en strategisch nivo moet er nagedacht worden over BIM. Je kunt niet het hele informatiebeleid, de beslissingen, sturing en uitvoering bij functioneel beheerders neerleggen. Het speelveld is te groot, complex en moet snel met de immer wijzigende business kunnen mee bewegen. De valkuil die ik zie speelt zich af op twee vlakken:</p> <ol> <li>BIM wordt gelijkgesteld aan uitvoering van functioneel beheer</li> <li>functioneel beheer is techneuten werk en daar moet je ons business mensen niet mee lastig vallen</li> </ol> <p>Directe consequentie is dat de functioneel beheerders samengenomen worden in een organisatie die vervolgens in de ICT organisatie wordt geduwd. Mocht die niet zijn omdat eigenlijk alle hardware en software diensten uitbesteedt worden, dan richten we alsnog een ICT club op, zetten er een CIO boven en stoppen al die functioneel beheerders binnen de ICT organisatie. Binnen die ICT club zitten dan ook architecten, de regie organisatie voor de externe partijen en informatie beveiliging. En zo denkt de business dat ze ontzorgt worden. Business as usual: wij maken een product en de ICT moet het gewoon doen.</p> <p>Maar modellen als BISL® stellen <em>terecht</em> dat BIM binnen de business uitgevoerd moet worden. Dus ook de functioneel beheerders vallen daarmee gewoon onder de directeuren die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en ondersteuning van de business processen. Waarom <em>terecht</em>? Waar gaat het dan fout?</p> <h2>ICT als water uit de kraan</h2> <p>De "ICT als water uit de kraan" is een veel gehoorde term: de ICT moet het gewoon doen! Als ik thuis de waterkraan opendraai, hoe vaak gaat het dan mis? Waarom lukt dat niet met ICT?! Helaas is de vergelijking met water uit de kraan wat te gemakkelijk. Ik ben het eens met de uitspraak als we kijken naar de basiscomponenten van de ICT: hardware, operating systeem en wat basis applicaties. Als ik mijn hardware (PC, tablet, smartphone) aanzet moet hij gewoon booten, mijn Windows of Linux moet gewoon opstarten, ik moet kunnen inloggen en mijn werkomgeving krijgen. Maar daarna gaat de vergelijking al gauw mis. Zelfs zoiets eenvoudigs als mijn browser kan een gemiddelde ontwikkelaar al hoofdpijn bezorgen met alle versies en uitvoeringen. </p> <p>Zo gauw als we komen op de onderdelen van ICT die de informatie voorziening moeten ondersteunen, gaat de vergelijking met water uit de kraan mank. Je kunt namelijk als business niet verwachten dat een ICT'er kan raden hoe jouw informatie er nu en in de toekomst uit ziet. Ik zeg bewust ICT'er, want veel bedrijven zien functioneel beheerders onterecht nog als ICT'ers. Omdat we ze bewust op afstand in de organisatie plaatsen (binnen ICT) maakt de business het zich zelf ogenblikkelijk onbewust moeilijk. De functioneel beheerder moet namelijk veel meer moeite doen om op de hoogte te blijven van bijv. de ontwikkelingen van het bedrijfsproces. Daarmee komt hij op inhoudelijke achterstand waardoor hij nog meer als ICT'er wordt gezien.</p> <p>Hoewel BIM meer is als de functioneel beheerders, zijn er wel een aantal successfactoren aan te wijzen waar de functioneel beheerder een cruciale rol in speelt:</p> <ul> <li>kennen van de bedrijfsprocessen</li> <li>kennen van de werkwijze van gebruikersorganisatie </li> <li>de taal van de business spreken</li> <li>kennis van ICT</li> </ul> <p>De laatste twee punten refereren vooral aan het opereren op het snijvlak van ICT en Business. Je zult als functioneel beheerder moeten begrijpen in welke termen de business denkt. Welk jargon wordt er gehanteerd in het bedrijfsproces? Maar je zult ook de vertaling moeten maken van de wensen van de business naar het ICT werkveld. Maar ben je daardoor ineens een ICT'er? Later hierover meer.</p> <p>De eerste twee gaan verder dan het communicatieve vlak. Als BIM organisatie zul je een gedegen kennis moeten hebben van de werking van het bedrijfsproces en de informatievoorziening (IV) daarin. Als het bedrijfsproces om haar omgeving veranderd kun je er op wachten dat er ook aanpassingen nodig zijn in de IV. De BIM organisatie moet daarin een rol kunnen spelen.</p> <p>Het is voor het oplossen van problemen en het meewerken aan verbeteringen cruciaal om te weten op welke wijze de gebruikersorganisatie omgaat met de informatie voorziening. Wat doet de gebruiker als hij 's-ochtends zijn jas ophangt, koffie pakt en inlogt op zijn werkplek? Wat voor werkplek is dat? Waar bevindt de gebruiker zich? Is hij/zij altijd online? Waar komt zijn werkvoorraad vandaan (telefoon of post)? Etcetera. Voor het uitdenken van oplossingen voor problemen of het doen van verbetervoorstellen in de IV, kun je niet alleen maar naar het ICT-deel van de IV kijken. Er is meer voor nodig om een passende oplossing voor te stellen.</p> <h2>Rollen & Processen</h2> <p>Tijd om eens te kijken naar de rollen en processen die je binnen de BIM organisatie zou moeten uitvoeren. Maar wat is dat nu, die BIM organisatie? Kort er goed: een groep mensen die samen invulling geven aan de processen die je binnen Business Information Management uit zou moeten voeren. Het wil niet zeggen dat je een deur open kan doen naar een kantoor waar het bordje BIM naast hangt. Hoewel je in de uitvoerende processen veel mensen tegenkomt die zich fulltime bezighouden met BIM, zijn er genoeg mensen die daar slechts een deel van het jaar taken uitvoeren. Denk daarbij aan sturende functies of strategische taken.</p> <p>Als je mensen zoekt die dergelijke processen uit moeten voeren, kijk dan goed waar je deze mensen onderbrengt. Zorg dat ze eenvoudig hun succesfactoren kunnen behalen. Dicht bij de gebruikers en de bedrijfsprocessen. Zorg dat de navelstreng niet te lang wordt. Houdt feeling met de gebruikers, krijg een onderbuikgevoel bij hun wensen, dromen en irritaties zodat je daar écht op kan inspelen.</p> <p>De uit te voeren processen kun je indelen volgens vele methoden zoals BISL® en ITIL®. Als BiSL trainer neig ik natuurlijk om het BiSL gedachtengoed te gebruiken voor mijn pleidooi. De eerste noodzaak die bedrijven hebben bij het inrichten van BIM is vaak op het uitvoerend vlak. Daar is vaak de meeste winst te behalen op de korte termijn, met de minste inspanning. Het inrichten van tactische en strategische processen vergt vaak samenwerking met afdelingen die zich niet altijd bewust zijn dat ze binnen het BIM gedachtengoed een rol hebben. Denk daarbij aan afdelingen als Human Resources, Financiën of Inkoop.</p> <p>De uitvoerende processen kun je grofweg indelen in 3 onderdelen:</p> <ol> <li>ondersteunen van gebruikers met het gebruik van de IV</li> <li>het veranderen van de IV op de korte termijn</li> <li>besluitvorming over veranderingen in de IV en het begeleiden van de livegang van die veranderingen</li> </ol> <p>Idealiter is dit het domein van twee soorten personen:</p> <ul> <li>zij die affiniteit hebben met ICT en het leuk vinden om gebruikers te helpen met ICT</li> <li>zij de veel kennis hebben van de bedrijfsprocessen of er zelf in meegedraaid hebben</li> </ul> <p>En hier komt de aap uit de mouw: je hebt dus wel mensen nodig die meer hebben met ICT dan de gemiddelde medewerker, maar vooral ook mensen die weten hoe het bedrijfsproces werkt. Met de eerste mensen kun je de huidige situatie goed ondersteunen. Met de tweede kun je uitstekend veranderingen begeleiden.</p> <h2>Gebruikers ondersteunen</h2> <p>Als je als bedrijf gebruik maakt van geautomatiseerde systemen in je IV, dan heb je keihard te maken met het dagelijks ondersteunen van de gebruikers van deze geautomatiseerde IV. Er komen en gaan gebruikers, gebruikers krijgen andere rollen, lopen tegen problemen aan of hebben ideeen hoe het beter kan. </p> <p>Om dit proces goed te begeleiden is het nuttig om een administratie in te richten waar je ideeen, wensen, klachten, bestellingen etc. in kan opnemen. Wellicht laat je wat zaken over aan een self-service portal, maar een telefonisch helpdesk is vaak onmisbaar. Als je bepaalde taken via outsourcing hebt uitbesteedt, zorg dan dat je je successfactoren niet hebt weggegeven. Doet die helpdesk wel alle vakgebieden, werkplekken en systemen? Of loop je de kans dat je het onderbuikgevoel van je gebruikers gaat missen? En kun je zelf wel zien hoe zo'n helpdesk zijn werk doet, of keurt de dienstverlener zijn eigen ICT vlees?</p> <p>Heb je verder een loket waar je een aantal operationele ICT taken hebt ondergebracht? Hoe bestel je als medewerker bijvoorbeeld een werkplek, server, software of deel je autorisaties uit?</p> <p>Niet onbelangrijk is de kwaliteit van de informatie in je IV. Je zorg met goed autorisaties dat niet alle gebruikers zomaar alle informatie kunnen zien of veranderen, maar er is ook informatie die je helemaal niet door eindgebruikers wilt laten veranderen. Denk daarbij aan stuurgegevens van bijvoorbeeld verkoopmarges, belastingtabellen, BTW etc. En ondanks alle invoercontroles aan de voorkant kan het geen kwaad periodiek eens te kijken of de informatie wel is ingevuld zoals bedoeld. </p> <h2>Veranderingen begeleiden</h2> <p>Als je veranderingen wilt doorvoeren, loop je na de besluitvorming aan tegen een aantal bekende taken: ontwerpen maken, testen, implementatieplannen schrijven en niet te vergeten nog documentatie produceren. Dan moeten we nog wat doen aan opleiding van gebruikers en voilà je hebt binnen no-time je handen vol.</p> <p>Het ontwerpen van wijzigingen is altijd een lastig proces. Niet alleen blijkt vaak dat het voor een functioneel beheerder lastig is om een ontwerp te schrijven. Maar er is vaak ook een kip-ei probleem bij het verander proces: je weet grofweg wat je wilt, maar niet wat het kost, hoeveel tijd er mee gemoeid is of zelfs in welk systeem je de wens zou kunnen uitvoeren. Dus is het lastig om je prioriteiten te stellen bij het besluitvormingsproces. Je doet er dus goed aan om samen met mensen van diverse expertises (zoals hardware, software, infra en bedrijfsproces) deze hordes te nemen, en niet op basis van wollige ideeen je geld weg te gooien. </p> <p>Binnen ICT land zijn we gewend om vooral te testen of de software het wel doet. Je trekt een blik expert-gebruikers open en zet ze achter de software met een vooraf bedacht testscenario inclusief de juiste testdata. Maar wie kijkt of je specificaties goed zijn, het implementatieplan compleet is, de documentatie accuraat en het opleidingsmateriaal het juiste effect sorteert? </p> <h2>Besluitvorming en releases</h2> <p>Er zijn weinig bedrijven die een bodemloze put met geld hebben én die ook nog eens in de ICT kant van hun informatievoorziening willen steken. Dus zul je een goed proces moeten hebben over welke veranderingen je wel of niet doet, <em>wanneer</em> je ze laat meelopen en wat dat dan mag kosten. Wellicht heb je nog een release kalender te volgen die van buitenaf door regelgeving wordt opgelegd zoals de sector waar je in werkt.</p> <p>Wie laat je besluiten wat er met je zuur verdiende geld gebeurt als het om automatisering gaat? En hoe vaak sta je wijzigingen toe? Heb je voor kleine veranderingen vanuit de beheerders een ander proces dan voor de grote prestigieuze projecten? En hoe stem je dat met elkaar af?</p> <p>En als zo'n verandering eenmaal in gang is gezet, wie bewaakt dat dan? Laat je dat op zijn beloop of heb je een proces ingericht om de vinger aan de pols te houden en op basis van een MoSCoW lijstje eenvoudig bij te kunnen sturen?</p> <h2>Conclusies</h2> <p>Samengevat kun je je een aantal zaken afvragen bij de uitvoerende taken en processen: </p> <ul> <li>ondersteunen we de gebruiker voldoende bij het dagelijks gebruik?</li> <li>veranderd de IV op de juiste manier op het juiste moment?</li> <li>investeren we verantwoord in de juiste zaken?</li> <li>voeren we op een effectieve en verantwoorde wijze de veranderingen door?</li> </ul> <p>In de wereld van nu is het niet eenvoudig om een juiste plek te vinden voor de juiste antwoorden op deze vragen. Misschien heb je zelf de mensen en het geld niet aan de business kant. Of heb je teveel ondergebracht bij een uitvoerende dienstverlener of regie organisatie. Met de opkomst van europese aanbestedingen en het gezamenlijk inkopen wordt het speelveld er ook niet eenvoudiger van. </p> <p>Toch is het belangrijk om het speelveld zo te organiseren dat je de deelnemers aan het bedrijfsproces niet buiten spel zit. Het samenvoegen van functioneel beheerders bij ICT is een veel gebruikt mechanisme. Het excuus dat ICT'ers niet bij de business thuishoren en dat ze geconcentreerd bij elkaar van elkaar kunnen leren mist zijn doel. Natuurlijk moeten functioneel beheerders met elkaar kunnen samenwerken, zeker in de tijd van verticale en horizontale integraties. Maar een effectieve BIM organisatie is meer gebaat bij een korte navelstreng met de business: onder de businessdirecteur, in het zelfde gebouw en liefst gewoon op dezelfde vloer als je eindgebruikers organisatie. </p> <p>En ga voor de tactische en strategische processen eens met een doos vol <strong>'Ik doe BIM</strong>'-petten op stap in je organisatie. Modellen genoeg om je te laten inspireren op het gebied van kwaliteit, planning, financien, keten integratie, contractmanagement en ga zo maar door. </p> <h2>Referenties & IPR</h2> <p>BISL®, ASL® is a Registered Trade marks of ASL BiSL Foundation.</p> <p>ITIL® is a Registered Trade Mark of AXELOS Limited.</p> <p>[BiSL] Business Information Management, Van Haren Publishing.</p>